በሆቴል ክፍል ጎርፍ፡ የማስረጃ ሸክምና የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳ

በ: ጠበቃ ሞሼ ታይብ

በሆቴል ክፍል ጎርፍ፡ ስለ የማስረጃ ሸክምና የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳ ፍርድ

የርምሊ ትንንሽ ጥያቄዎች ፍርድ ቤት ለብዙ ቱሪስቶች ወሳኝ ጥያቄ የሚመልስ ፍርድ አስታወቀ፦ ሆቴል ቆይታ ወቅት ዋጋ ያላቸው ዕቃዎች ሲጎዱ ምን ይሆናል? ጉዳቱን ፍርድ ቤት ውስጥ እንዴት ማስረዳት ይቻላል? በዚህ ጉዳይ (ፋይል ቁጥር ት”ቅ 36267-10-18) ዳኛው ሆቴል ክፍል ጎርፍ ሳቢያ ተፈጠረ ተብሎ ስለ ጉዳት ካሳ ጥያቄ ለሚቀርብ ክስ ፍርድ ለመስጠት ተጠይቀዋል።

ምን ተፈጠረ በፍፁም

በ2018 ክረምት ቱባዩ ከቤተሰቡ ጋር በኤይላት ከተማ ሆቴል ቆዩ። ቤተሰቡ በሆቴሉ ገንዳ ሳሉ፣ ክፍሉ ጎርፍ ዋጠ። ውሃ እስከ 4 ሴንቲሜትር ቁመት ደረሰ፤ ወለሉ ላይ ተቀምጠው ለቻርጀሮቻቸው ተሰክተው ለነበሩ ላፕቶፕ ኮምፒዩተርና ሁለት ተንቀሳቃሽ ስልኮች ጉዳት አደረሰ።

ቱባዩ ሆቴሉ ላይ 33,500 ሸቅል ካሳ እንዲከፍለው ክስ ፈጸሙ። ሆቴሉ ኃላፊነቱን ካደ፤ ለመክፈልም ፈቃደኛ አልሆነም። ክርክሩ ወቅት ቱባዩ ጉዳቱን ለማስረዳት በቂ ማስረጃ ማቅረብ አልቻሉም ተብሎ ታወቀ።

ፍርድ ቤቱ የሰጠው ፍርድ

ዳኛ አዪል ኮሄን ቱባዩ የማስረጃ ሸክሙን ሳያሟሉ ቀሩ ብሎ ፈረደ። ከሌሎቹ ጉዳዮች ጋር አዱ ስልኮቹ መገዛታቸው ወይም ዋጋቸው ለማረጋገጥ ምንም ሰነድ ፋይሉ ውስጥ አልተካተተም። ስለዚህ ቱባዩ ሙሉ የጠየቁትን ካሳ ለመስጠት ምክንያት አልነበረም።

ነገር ግን ጉዳዩ ያልተጠናቀቀ ነበር። ዳኛው ቁሳዊ ጉዳቱ ሙሉ ሳይረጋገጥ ቢቀርም የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳ የማግኘት መብት አለ ብሎ ተቀበለ። ስለዚህ ፍርድ ቤቱ ቱባዩ 1,500 ሸቅል ካሳ ይቀበሉ ብሎ ፈረደ፤ ሆቴሉ ክፍሉ ጎርፍ ስለ ዋጠውና ዋጋ ያላቸው ዕቃዎች ስለ ጠፋ ቢያንስ ካሳ ሊያሰጥ ይችላል ብሎ አወቀ።

ፍርዱ ላይ ያሉት ሕጋዊ መርሆዎች

ይህ ፍርድ ሰፊ ዘለቄ አለው። ከዋናዎቹ መርሆዎች አንዱ “ከሌላ ሰው ነገር ለማውጣት ፈሚ ሰው የማስረጃ ሸክሙን ይሸከማል” ፦ ይህ የእስራኤል ሕግ አንዱ መሠረታዊ ድምዳሜ ነው። ቱባዩ ጉዳቱ እንደ ተፈጠረ እና ምን ያህሉ እንደ ሆነ ሁለቱንም ማስረዳት ይጠበቅበት ነበር።

ከዚህ ጋር ፍርድ ቤቱ ቀጥተኛ ማስረጃ ሲቀርብ ይቻላል ስትል ግምቶችና አጠቃላይ ስሌቶች ላይ ማረፍ አይቻልም ብሎ አጕልቷል። ደረሰኞች፣ ደረሰኞች፣ ባለሙያ ሪፖርቶች ሊቀርቡ ከቻሉ ሊቀርቡ ይገባቸዋል።

ነገር ግን በጣም ጠቃሚው ሦስተኛ መርህ ነው። ቁሳዊ ጉዳቱ ሙሉ ሳይረጋገጥ ቢቀርም የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳ ማግኘት ይቻላል ብሎ ፍርድ ቤቱ አወቀ። ይህ እስራኤላዊ ፍርዳዊ ስርዓት ውስጥ ጠቃሚ ለውጥ ሲሆን ሁሉንም ሸቅል ሙሉ ለማስረዳት አስቸጋሪ ሲሆን እንኳ ሰብዓዊ ካሳ እንዲያሰጥ ያስችላል።

ከዚህ ሁሉ ምን እንማራለን

ለቱሪስቶችና ለሚዝናኑ ሁሉ፦ ይህ ፍርድ ሰነድ አስፈላጊነቱ ወሳኝ ምን ያህል ጠቃሚ እንደሆነ ያሳያል። ዋጋ ያለው ነገር ሲገዙ ደረሰኙን ያስቀምጡ። ዕቃ ሲያሽር ፎቶ ያንሷቸው። ዕቃ ሲሰበር ወይም ሲጎዳ ወዲያው ፎቶ ያንሱ፤ ምን እንደ ተፈጠረ ፈጣን ሰነድ ያዘጋጁ። ያለ ይህ ሰነድ ፍርድ ቤት ዘንድ ማስረዳት አስቸጋሪ ይሆናል።

ለሆቴሎቸ ባለቤቶችና ለንግዶቹ፦ ይህ ፍርድ ጠቃሚ ነገር ይነጋገራሉ። የእንግዶቹ ንብረት ደህንነት ለማስጠበቅ ኃላፊ ናቸው። ዕቃ ሲጎዳ ማስረጃ ካልቀረበ ቢሆን፣ የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳና ቁሳዊ ጉዳት ካሳ ለመክፈሉ ሊያስገድዳቸው ይቻላል። ይህ ቀዳሚ እርምጃ ክርክርን ይቀንሳል፤ ስምዎን ይጠብቃል።

ተመሳሳይ ሁኔታ ሲከሰት ራስህን እንዴት ትጠብቃለህ

ሚዝናናው ከሆኑ፦ ዕቃዎችዎን ያስደኑ። ላፕቶፕ ገዙ? ደረሰኙን ያስቀምጡ። ለዕረፍት ሊሄዱ ነዎ? ዋጋ ያላቸው ዕቃዎቸዎን ፎቶ ያንሷቸው። ጉዳቱ ሲፈጠር ወዲያው ፎቶ ያንሱ፤ ምን ስለ ተፈጠረ ፈጣን ሰነድ ያዘጋጁ። ዋስትና ኩባንያዎ ወይም ንብረቱ ባለቤቱ ያሳውቁ።

ንግዱን የሚያስተዳድሩ ከሆነ፦ ቅሬታዎቸ አይሸሽጉ። ተፈጥሮዎቸን ያዘጋጁ ወቅቱ ያን ያን ይፈትሹ። ዕቃ ሲሰበር ፈጠን ብለው ይፈቱ፤ ጥገናውን ያስደኑ። እያንዳንዷን ቅሬታና ጥገና ሙሉ ሰነድ ይያዙ። ይህ ቀዳሚ እርምጃ ክርክርን ይቀንሳል፤ ስምዎን ይጠብቃል።

ብዙ ጊዜ የሚጠቀሱ ጥያቄዎች

ሆቴሉ ዕቃዎ ለተጎዳ ክስ ለማቅረብ ይቻላል?

ሙሉ ለሙሉ ይቻላል። ሆቴሎቸ የእንግዶቸ ንብረት ለማስጠበቅ ኃላፊ ናቸው። ነገር ግን ጉዳቱን ዋጋውን ማስረዳት ያስፈልጋቸዋል። ሁሉንም ያስደኑ።

ለተጎዳ ዕቃ ደረሰኝ ከሌለ ምን ይሆናል?

ክሱ ይወሳሰባል፣ ሙሉ ይቀርቱ ግን አያደርገውም። ፍርድ ቤቱ የሥነ ልቦና ጉዳት ካሳና አጠቃላይ ቁሳዊ ጉዳት ካሳ ቀነስ አድርጎ ሊፈርድ ይችላል፣ ምሳሌ ለሆነው ጉዳዩ እንደ ሆነው።

ካሳ ሲወስን ፍርድ ቤቱ ምን ምን ይቆጥራል?

ስለ ማስረጃ ጥራት፣ ጉዳቱ ስለ ተፈጠረው ሁኔታ፣ ሆቴሉ ስለ ሃላፊነቱ ደረጃ፣ ቱባዩ ስለ ደረሰበት ጉዳት ነው። ስለ ሥነ ልቦናዊ ቀውስና አለመመቸት ፍርዱ ላይ ይጽዕናሉ።

ክስ ለማቅረብ ምን ያህል ጊዜ አለኝ?

ጉዳቱን ካወቁበት ቀን ጀምሮ ሦስት ዓመታት። ነገር ግን ቀጥታ እንናገር፦ ያን ያህል አትጠብቁ። ማስረጃ ያረጃል፣ ትውስቶ ይጠፋል፣ የምርመራ ምንጮቸ አስቸጋሪ ይሆናሉ።

ከላይ ያለው ሰነድ ግለሰባዊ ሕጋዊ ምክር አይሆንም። ለእርስዎ ሁኔታ ተስማሚ ምሪት ለማግኘት ቢሮዎቻችንን ያናግሩ።

ያለ ክፍያ ሕጋዊ ምክር ለማግኘት አሁን ያናግሩን