አዲስ ፍርድ: ከፈቃዱ ትንሽ በሚበልጥ ጉዳይ ቢሆንም የኢንሹራንስ ካሳ የማግኘት መብት

በ: አቶ ጠበቃ ሚካኤል ሌቭ

አዲስ ፍርድ: ከፈቃዱ ትንሽ በሚበልጥ ጉዳይ ቢሆንም የኢንሹራንስ ካሳ የማግኘት መብት

በጽፋት የሰላም ፍርድ ቤት (ጉዳይ ת”א 41368-08-19) በዳኛ ራቢ ጃባሊ የተሰጠ ወሳኝ ፍርድ፣ የሥራ ፈቃዱ ትንሽ ሲበልጥ የመንገድ አደጋ ሰለባዎች ካሳ የማግኘት መብታቸውን የሚመለከት ጥያቄን አስነስቷል። ቢሮአችን ይህን ፍርድ ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው ያምናል፣ ምክንያቱም ስለ ኢንሹራንስ ኩባንያዎች ግዴታ እና ፈቃደኛ ፈቃድ ትንሽ ሲበልጥ ስለሚደርሰው ጉዳት ሰለባዎች መብት ግልጽ መርሆዎችን ያስቀምጣል።

በዚህ ጉዳይ ፍርድ ቤቱ የፈቃዱ ሃይል ትንሽ ሲበልጥ ሞተርሳይክል ሲነዱ ተጎድቶ ካሳ ጠያቂ ሰውን ጉዳይ ተመለከተ። ፍርድ ቤቱ ይህ ትንሽ ልዩነት ሙሉ ኢንሹራንስ ሽፋን እምቢ ለማለት ሰበብ ይሆናልን ወይስ ልዩ ሁኔታዎቹና የኢንሹራንስ ኩባንያው ግዴታ ግምት ውስጥ መግባት አለባቸውን ወስን ነበረበት።

የጉዳዩ ዳራ

አደጋው የደረሰው ሰኔ 22 ቀን 2016 ሲሆን ቤይ ሞተርሳይክሉን ሲነዱ ተጎድቷል። ቤይ A1 ዓይነት ፈቃድ ነበረው፣ እስከ 54.4 ፈረስ ኃይል ብቻ ሞተርሳይክል ለመንዳት ፈቃድ ይሰጣል። ሲነዱት የነበረው ሞተርሳይክሌ 60 ፈረስ ኃይል ነበረው፣ ማለትም ከፈቃዱ 5.6 ፈረስ ኃይል ይበልጣል።

ከአደጋው ወዲህ ቤይ በስተ ግራ ጎን የአንገት አጥንት ስብራት ደርሶበታል፣ 10% ቋሚ ጉዳትም ተሰጥቶታል። እንደ የመንገድ አደጋ ሰለባ ካሳ ሕግ ካሳ ጠይቋል። ሆኖም ተከሳሽ የኢንሹራንስ ኩባንያ ቤይ ከፈቃዱ ስለበለጠ ካሳ ሊያገኝ አይችልም ሲል ጉዳቱን ለመሸፈን ፈቃደኛ አልሆነም።

የኢንሹራንስ ኩባንያው ቤይ ካሳ ሊያገኝ የሚቻልበትን ሁኔታ ከሚወስነው የካሳ ሕግ አንቀጽ 7(3) ላይ ተደግፎ ሟገተ። ቢሮአችን ኢንሹራንስ ኩባንያዎች የሕጉን ድንጋጌዎች ጠበቅ አድርጎ ሲተረጉሙ ብዙ ጊዜ አጋጥሞናል።

ዋናው ሕጋዊ ጥያቄ

ዋናው ጥያቄ፣ 5.6 ፈረስ ኃይል (ወደ 10% ከሚፈቀደው ልዩነት) ሙሉ ኢንሹራንስ ሽፋን እምቢ ለማለት ሰበብ ይሆናልን? ፍርድ ቤቱ ደግሞ የኢንሹራንስ ኩባንያውን ባህሪ እና ለፖሊሲ ያዢ ያለው ግልጽ ማሳወቅ ግዴታ ማጣራት ነበረበት።

ይህ ዘርፉን ስለሚነካ የሕግ ሚዛን ነው፡ አንድ በኩል የትራፊክ ሕጎቹ እና የፈቃዱ ወሰን መከበር አለባቸው፤ ሌላ በኩል ደግሞ የመንገድ አደጋ ሰለባዎች ተርፈናቸው ጥበቃ ሊደርሳቸው ይገባል። ቢሮአችን ሸሽ ሰፊ ቴክኒካዊ ዝርዝሮቹን ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ሀላፊነታቸውን ለማምለጥ ሲጠቀሙ ያጋጠሙ ተመሳሳይ ጉዳዮችን ሰርቶ ነበር።

ሁለተኛ ዋናው ጥያቄ የኢንሹራንስ ኩባንያው ማሳወቅ ግዴታ ነበር፣ ማለትም ኩባንያው ስለ ፖሊሲ ውስጥ ያሉ ገደቦች ቤይን በቂ ሁኔታ አሳውቀዋልን ብሎ ነበር።

የፍርድ ቤቱ ፍርድ እና አዲሱ አቅጣጫ

ፍርዱ ለቤይ ወጣ፣ ዳኛ ራቢ ጃባሊ የኢንሹራንስ ኩባንያው ክርክሮችን ዘጋ፣ ሁለት ዋና ሕጋዊ መርሆዎችን ደካሞ አስቀምጠ።

መጀመሪያው መርህ ልዩነቱ ምን ያህል ትልቅ ነው ለሚለው ይሆናል። ፍርድ ቤቱ “5.6 ፈረስ ኃይሉ ልዩነት ሽፋን ሙሉ ለሙሉ ለማስቆም አሳፋሪ ሰበብ ሆኖ ፈቃዱን ደረጃ አይቀይርም” ሲል ወሰነ። ትርጉሙ፣ ሁሉም ቴክኒካዊ ፈቃድ ልዩነት ሽፋን ሙሉ ለሙሉ ለመቀነስ ሰበብ ሳይሆን ልዩነቱ ምን ያህል ትልቅ ነው፣ ምን ውጤት ያምጣ ነበር ማጤን ያስፈልጋል።

ሁለተኛው መርህ ኢንሹራንስ ኩባንያው ለቤይ ማሳወቅ ስላልቻለ ነው። ፍርድ ቤቱ ተከሳሹ “ስለ ተሽከርካሪ ምዝገባ ዝርዝሮቹ ማዘመን ትኩረት አልሰጠም፣ ሞተሩ ዝርዝሮችም ኦንላይን አልነበሩም” ሲል ካወቀ። ኩባንያው “የፈቃዱ ስምምነት ሊጠፋ ስለሚችልበት ሁኔታ ቤይን ላለማሳወቅ ግዴታውን ጥሷል” ሲልም አወቀ።

ጥልቅ ሕጋዊ ትንታኔ: ፍርዱ ለአደጋ ሰለባዎች ምን ያለው?

ፍርዱ ለመንገድ አደጋ ሰለባዎች ምን ትርጉም አለው ብለን ስናጤን፣ ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ትናንሽ ቴክኒካዊ ዝርዝሮቹ ሆነው ሀላፊነታቸውን ማምለጥ አይቻላቸውም ሲል ያስቀምጣል። ቢሮአችን ይህን ለቅን ናቸው ብሎ ስለሚቆጠሩ ሹፌሮች ጥቅም አወንታዊ እድገት አድርጎ ይቆጥረዋል።

ፍርዱ ልዩ ጠቀሜታ የሚሰጠው ከባድ ጥሰቶቹ እና ሆን ተብሎ ፈቃዱን ሲበልጥ ከቀለሉ ቴክኒካዊ ልዩነቶቹ መካከል ያለውን ልዩነት ባወቀበት ሁኔታ ነው። ፈቃዱን ትንሽ ሲበልጥ ባህሪውን ወይም አደጋ ደረጃውን ባይቀይርም ሽፋን ሙሉ ለሙሉ ለማስቆም ሰበብ አይሆንም።

የኢንሹራንስ ኩባንያው ማሳወቅ ግዴታ ላይ ያለው ትኩረት ደግሞ ወሳኝ ቅድም ምሳሌዎቹን ያስቀምጣል። ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ፖሊሲ ሁኔታዎቹን ለማብራራት እና ሽፋን ሊጎዳ ስለሚችል ሁኔታ ደንበኞቻቸውን ለማስጠንቀቅ ያለው ጥረት ከፍ ሊለ ያለበት ሁኔታ አሁን ወዲህ ሆኗል። ይህ ኃላፊነቱን ከሰሚ ዜጋ ወደ ሙያዊ ኩባንያ ያሸጋግር ወሳኝ ለውጥ ነው።

ውጤቶቹ ከዚህ ጉዳይ ባሻገር ይሄዳሉ። ይህ ፍርድ ተመሳሳይ ጥያቄዎቹን ለመገምገም የተሻለ አቅጣጫ ይሰጣል። ስለ ርዕሱ ተጨማሪ መረጃ ለማግኘት የእኛን መምሪያዎቹ ይመልከቱ።

ተግባራዊ ውጤቶቹ: ሹፌሮቹ እና ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ

ከሹፌሮቹ አቅጣጫ ሲታይ ይህ ፍርድ ያለ ምክንያት ሽፋን ሲነፈግ ለሚደርስ ጉዳት ጥቅም ያለው ጥበቃ ይሰጣል። ሆኖም ግን ማብራሪያ ያስፈልጋል: ፍርዱ ሆን ተብሎ ህጉን ሲጥስ ወይም ፈቃዱን ሆን ሲበልጥ ፈቃድ አይሰጥም። ለቅን ትንሽ ልዩነት ሁኔታዎቹ ብቻ ሊስማማ ይችላል።

ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ አሁን አሠራራቸውን ለመቀየር ግልጽ ጥያቄ ደርሷቸዋል። ሽፋን ሁኔታዎቹን እና የደንበኞቻቸውን ግዴታዎቹ ለማብራሪያ ጥሩ ትጋት ሊኖራቸው ይገባ ነበር፣ ሀላፊነታቸውን ለማምለጥ ትናንሽ ቴክኒካዊ ዝርዝሮቹ ላይ ሊደገፉ አይገባቸውም። ተሽከርካሪ ከፈቃዱ ጋር ስምምነት ለማረጋገጥ የተሻሉ ዘዴዎቹ ሊኖሯቸው ይገባቸዋል።

ፍርዱ ደግሞ ሁኔታዎቹ ሲጠራጠሩ ለተሸ ሰው ጥቅም ሲሰጡ ወሳኙን መርህ አጠናክሮታል። ስለ ኢንሹራንስ ሽፋን ማጠራጠር ሲኖር፣ ፍርዱ ሰለባውን ለመጠበቅ ሁኔታዎቹን ሊተረጎሙ ያዛል። ቢሮአችን ፍርዱ ተሳሳሳ ጉዳዮቹ ላይ ደንበኞቻችንን ለሚወክሉ ዋናው መሣሪያ ሆኖ እንደሚሰራ ጠብቋቸዋል።

ልዩ ጉዳዩ፡ ፍርዱ ፈቃዱ ወሰን ጠበቅ ለማድረግ ያለ ግዴታ አያስቀርም። ሹፌሮቹ አሁንም ወሰናቸውን ሊጠብቁ ይግደዱና ከባድ ጥሰቶቹ አሁንም ሽፋን ሊቀቀር ሊሆኑ ይችላሉ። ልዩነቱ ትናንሽ ጥሰቶቹ ላይ ሰፊና ሚዛናዊ ዘዴ ወሳኙ ነው።

ብዙ ጊዜ የሚጠየቁ ጥያቄዎቹ

ይህ ፍርድ ፈቃዴ ከሌለው ማናቸውም ተሽከርካሪ ልንዳ ፈቃድ ሰጠኝ?

አልሰጠም፣ ፍጹም አልሰጠም። ፍርዱ ፈቃዱን ሲበልጥ ፈቃድ አይሰጥም። ቅን ትናንሽ ልዩነት ሲኖር ሙሉ ሽፋን ሊነፈጉ አይቻልም ሲል ብቻ ያብራራ። ሹፌሮቹ አሁንም ሁሉ ፈቃዱ ወሰን ሊጠብቁ ይግደዱ፣ ጥሰቶቹ ለወንጀለኛ እና ኢንሹራንስ ቅጣቶቹ ሊዳርጋቸው ይችላሉ።

ልዩነቴ ይህ ጉዳይ ላይ ትናንሽ ነው ወይ ብለው እንዴት አውቃለሁ?

ጉዳዩ ከሚፈቀደው ፈረስ ኃይሉ 10% ልዩነት ነበረ፣ 54.4 ፈረስ ኃይሉ ውስጥ 5.6 ፈረስ ኃይሉ ያህሉ። ሆኖም ቋሚ ሕግ የለም፣ እያንዳንዱ ጉዳይ ሁኔታዎቹ ሁሉ ሲጤን ነው የሚጣራው። ትዳ ዋጋ አለው ምን ዓይነት ተሽከርካሪ ነው፣ አደጋ ሁኔታ ምንድን ነው፣ ሹፌሩ ቅን ነበር ወይ የሚሉ ምክንያቶቹ ናቸው። ቢሮአችን ጉዳይ ሁሉ ብቸኛ አቀራረቡ ሁሉ ሲጣራ ስኬቱ ዕድሎቹ ይቆጥራቸዋል።

የኢንሹራንስ ኩባንያው ማሳወቅ ግዴታ ምን ነው፣ ጉዳዩ ላይ ምን ያደርጋል?

ይህ ግዴታ ኢንሹራንስ ኩባንያው ደንበኛውን ስለ ሽፋን ሁኔታዎቹ እና ሽፋን ሊጎዳ ስለሚችልባቸው ሁኔታዎቹ ሊያሳውቅ ያስገድደዋል። ኩባንያው ይህን ግዴታ ካልፈጸመ፣ ጉዳዩ ላይ ቦታህን ሊያጠናክር ይችላል። ሲባሉ ኩባንያ ስለ ተሽከርካሪ ዝርዝሮቹ ዘመናዊ አያደርግ ነበር፣ ቤይን ስለ ሊሆን ስለሚችለው ዐ ዕድፍ አላስጠነቀቀውም ነበር።

ፍርዱ ለዘፈቀደ ተሽከርካሪዎቹ ይሠራልን ወይስ ለሞተርሳይክሎቹ ብቻ?

ፍርዱ ውስጥ ያሉ መርሆዎቹ ሁሉም ዓይነት ተሽከርካሪዎቹ ይሠራሉ፣ ሞተርሳይክሎቹ ብቻ አይደሉም። ቅን ትናንሽ ፈቃዱ ልዩነቶቹ ሽፋን ሙሉ ሲነፈጉ አይቻልም ሲሉ ክርክሩ ፈቃዱ ወይም ኢንሹራንስ ሁኔታዎቹ ትናንሽ ሲበልጥ ሁሉ ሁኔታ ይሠራል። ሆኖም ጉዳዩ ሁሉ ሁኔታዎቹ ሁሉ ሲጣሩ ነው።

ኢንሹራንስ ኩባንያዬ ፈቃዱ ትናንሽ ሲበልጥ ጉዳቱን ሸፍን ሲያሻፍርስ?

አስቀድሞ ሁሉ ዋናዎቹ ሰነዶቹ ሰበስብ: ፈቃዱ፣ ምዝገባ ሰነዱ፣ ኢንሹራንስ ፖሊሲ እና አደጋ ሰነዶቹ። ቀጥሎ ልዩነቱ ምን ያህሉ ትልቅ ነው፣ ኩባንያ ምን እርምጃ ወሰደ ሲሉ ሁሉ ያጥኑ። ቢሮአችን ካሉ ዓይነቶቹ ሕጋዊ ምክር ሊጠቁ ያዝዝሃቸዋል፣ ምክንያቱም ሕጉ እና ፍርድ ሁሌ ይቀያየራሉ፣ ጉዳዩ ሁሉ ሁሉ ዋናዎቹ ዳሰሳ ይፈልጋሉ።

ማጠቃለያ

ፍርድ ת”א 41368-08-19 ስለ የመንገድ አደጋ ጉዳት ኢስራኤላዊ ሕጋዊ ፍርዳቸው ውስጥ ዋናው ምዕራፍ ሆኗል። ፈቃዱ ትናንሽ ሲበልጥ ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ጠበቅ አድርጎ ዘዴ ሊጠቀሙ አይቻላቸውም ሲል ፍርድ ቤቱ ሳያዳምሙ ወሰነ።

እዚህ የሰፈሩ መርሆዎቹ — ልዩነቱ ምን ያህሉ ትልቅ ነው ሲሉ ሚዛናዊ ዳሰሳ፣ ኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ደግሞ ግልጽ ማሳወቅ ሊኖርባቸው ግዴታ — ለመንገድ አደጋ ሰለባዎቹ ዋና ዋናዎቹ ምክሮቹ ሊሆኑ ይችላሉ። ቢሮአችን ፍርዱ ቀደም ሲል በቴክኒካዊ ምክንያቶቹ ብቻ ጉዳቶቹ ሰልፍ ባርፈዋቸው ጉዳዮቹ ላይ ትኩሳ ሁኔታ ሊፈጥር ይጠብቃቸዋል።

ሆኖም ሹፌሮቹ ጠቢብ ሆነው ፈቃዳቸው ወሰን ሊጠብቁ ዘወትር ይግደዱ ሲሉ ዋናዎቹን ለማጽናናት ያስፈልጋል። ይህ ፍርድ ቅን ናቸው ሲሉ ሚቆጠሩ ሰዎቹ ሊጠብቅ ዓላማ ነው፣ ኢ-ሕጋዊ ፈቃድ ለማሰጠት አይደለም።

በመንገድ አደጋ ተጎድቶ ኢንሹራንስ ኩባንያ ፈቃዱ ትናንሽ ስለበለጠ ጉዳቱን ሸፍን ሲያሻፍሩ፣ መብቶቹ እና ሕጋዊ ዘዴዎቹ ሊኖሩህ ሲሉ ዕወቅ። ፍርዱ ለኢንሹራንስ ኩባንያዎቹ ምክንያት ያደረጉ ፈቃዳቸው ሲቀቅርባቸው ለመዋጋት አዲሱ ምክሮቹ ሰጥቷቸዋል።

ስለ የመንገድ አደጋ ካሳ መብቶቹ ምክር ምክር ፈልጉ አሁን ያናግሩን። ቢሮአችን ዘርፉ ጉዳዮቹ ሰፊ ልምድ አለው፣ ደንበኞቻችንን ለሚወክሉ ዋናዎቹ ፍርዳቸው ልማቶቹን ሲከታተሉ ዘወትር ይቀጥላሉ።

ከላይ ያሉ ሕጋዊ ምክር አይደሉም። ለጉዳዩ ሁኔታ ምክር ሊጠቀሙ ያናግሩን።