ግዴታ ምግላጽ ናይ መካረዪ ቤት፡ ታሪካዊ ፍርዲ ብዛዕባ ምሕባእ ጉድለታት ናይ ቧንቧ

ብ: ጠበቓ ሚካኤል ሌቭ

ግዴታ ምግላጽ ናይ መካረዪ ቤት፡ ጠቓሚ ፍርዲ ብዛዕባ ምሕባእ ናይ ቧንቧ ጉድለታት

ፍርዲ ቤት ናኣሽቱ ጥርዓናት ናይ ኢየሩሳሌም ቀረባ ዝሃበ ፍርዲ ብዛዕባ መሰላት ተኻረይቲን ግዴታታት መካረዪን ኣብ ሕጊ ምክራይ ቤት ሓዚ። ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ መካረዪ ብዛዕባ ዓቢ ጉድለት ኣብ ቧንቧ ናይ ክፍሊ ቤቱ ንተኻረይቲ ኣይነገሮምን፤ ሳዕቤኑ ሓይሊ ማይ ሕሰምን ዓቢ ጉዳትን ኮነ። ፍርዲ ቤት 12,000 ሸቅል ካሕሳ ፈሪዱ፣ ሕጋዊ መትከላት ከኣ ኣቚሙ ኣለዎ።

እንታይ ኮነ፡ ታሪኽን ሓቅታትን

ተኻረይቲ ኣብቲ ዝተኻረይዎ ቤት ሰለስተ ዓመታት ነቢሮም። ጥሪ 6 ቀን 2018 ምፍንጫ ቧንቧ ኣብቲ ቤት ዓቢ ጎርፊ ፈጠረ። ኣብ ሂደት ናይ ሕጊ ኣሰራርሓ፡ ኩነታት ዘሕቅቅ ሓቂ ተቓልሐ፦ መካረዪ ሰለስተ ዝነበሩ ቅዳሚ ናይ ቧንቧ ምፍንጫ ኣብቲ ሓደ ቤት ዝተፈጸሙ ሓቢሩ ኣይነበረን።

ኩነታት ካብዚ ዝኸፍአ ነበረ። መካረዪ ናይ ሞያ ምኽሪ ምቅያር ናይ ቧንቧ ሥርዓት ምሉእ ተቐቢሉ ነበረ፤ ይኹን እምበር ሸለሎ ምባሉ ሓዘ። ካብ ምፍታሕ ናይ ጸገም፡ ናይ ዋጋ ውዕልነት ዋስትና ንነፍሲ ወከፍ ምፍንጫ ዝፈጸሞ ዓደገ። እዚ ባህሪ ሓቢኡ ዝሃለወ ዓቢ ናይ ሥርዓት ጸገም ንምሕባእ ዝምልከት ምዃኑ ይገልጽ።

ሳዕቤን ናብ ተኻረይቲ፡ ካብ ቁሳዊ ጉዳት ሓሊፉ

ጉዳታት ብዙሕን ሰፊሕን ነበሩ። ካብ ቀጥታዊ ናይ ንብረት ጉዳት ዝሓልፍ፡ ኣብ ቤት ርጥበትን ፈኸርን ፈጠረ፤ ተኻረይቲ ኣብ ሳሎን ከድቅሱ ኣገደዶም። ጉዳት ናብ ናብራ ምሕጻጽ ቅጽበታዊን ዓቢን ነበረ።

ፍርዲ ቤት ኩነታት ተረዲኡ ምጥሓስ ካብ ቁሳዊ ጉዳት ሓሊፉ ምዃኑ ኣፍሊጠ። ምሃብ ዝቐርብ ቤት ንነዋሪ ዝኸውን ናይ መካረዪ መሰረታዊ ግዴታ ኮይኑ፤ ምጥሓስ ናይዚ ግዴታ ኣብ ከምዚ ኩነታት ምሉእ ካሕሳ ይሓትት።

ፍርዲ ቤት እንታይ ኣቊሙ፡ ሓደሽቲ መትከላት

ፍርዲ ቤት ኣብ ፍርዱ፡ መካረዪ “ን ምፍንጫ ቧንቧ ዝቃላዕ” ቤት ከምዝኾነ ሳይሕብር ኣካሪዩ ኢሉ ኣቚሙ። እዚ ሕጋዊ ቀዳምነት ዘቚም ጠቓሚ ምርካብ ኮይኑ፦ ናይ መካረዪ ግዴታ ምግላጽ ናብ ናይ ዝሓለፉ ጊዜ ጉድለታት እውን ይዝርጋሕ፤ ፍሉይ ሳዕቤን ናይ ዳግም ምፍጣሮም ሓቢሩ ዘሎ።

ዳኛ ኣብ ምዕራፍ 25ሐ ናይ ሕጊ ምክራይ ምለቓሕ መካረዪ ናይ “ቀሊል ዋጋ” ዘይኮኑ ጉድለታት ምፍታሕ ዝሕይሉ ሙዃኑ ኣጕልሓ። ካብዚ ዓይነት ናይ ቧንቧ ጸገም ዓቢ ጉድለት ኮይኑ ምቊጸሩ፤ ቤት ንሓደሽቲ ተኻረይቲ ቅደም ምካሩ ምፍታሕ ግዴታ ኔርዎ።

ዝተፈርደ ካሕሳ፡ ፍቓደኝነት ናይ ሕማምን ኪሳራን

ዳኛ ጠቕላሊ ካሕሳ 12,000 ሸቅል ፈሪዱ። እዚ ድምር ናይ ቁሳዊ ኪሳራን ናይ ስነ ልቦና ጉዳት ካሕሳን ዘጠቓልል ኮይኑ። እዚ ናይ ምሕባእ ዓቢ ጉድለታት ካብ ቁሳዊ ኪሳራ ሓሊፉ ጉዳት ዘስዕብ ምዃኑ ኣብ ምቕባሉ ዓቢ ስጕምቲ ኮይኑ።

ሓደሽቲ ሕጊ ምክራይ ምለቓሕ ኣብ መስከረም 2017 ሥራ ዝተጀመረ ኮይኑ፤ ኩነታት ናይዚ ጉዳይ ብኋላ ዝተፈጸሙ ኮይኑ። ምንም እኳ ውዕሊ ምክራይ ቅደምቲ ሕጊ ቅደም ቢሉ ቢፍረምም ፍርዲ ቤት ሓደሽቲ ሕጊ ሥራ ዝጀመረ ድሕሪ ዝተፈጸሙ ነገሮ ተፈጻሚ ይኸውን ብምባሉ ወሲኑ።

ናይ ፍርዲ ሳዕቤን፡ ምሽ ንኹልኩም ይሕብር

እዚ ፍርዲ ኣብ ብዙሕ ጐድኒ ጠቓሚ ቀዳምነት ፈጢሩ። ቀዳማይ፡ ናይ መካረዪ ግዴታ ምግላጽ ዘጠናኽርን ናብ ናይ ዝሓለፈ ጉድለታት ዝዘርግሕ ኮይኑ። ካልኣይ፡ ተኻረይቲ ናይ ስነ ልቦና ጉዳት ካሕሳ ምርካብ ዘፍቅዱ ሙዃኑ ኣቚሙ።

ናይ መካረዪ ቤት ምስ ዝሕሰቡ ተኻረይቲ ትሩፋት ክኾኑ ንምዕዱ፤ ተኻረይቲ እውን ሙሉእ ምግላጽ ናይ ዝሰምዕዎ ይሓቱ። ኣብ ውዕሊ ምክራይ ናብ ናይ ዝሓለፉ ጸገማት ዝምልከቱ ምቅርራብ ምርካብ ጥቕሚ ኣለዎ።

ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ምሕባር ዘለዎ እንታይ ሓበሬታ?

ብዛዕባ እዚ ፍርዲ፡ ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ነዋሪ ናይ ዝሓለፉ ዓቢ ናይ ሥርዓት ጸገማት ምንጋር ኣለዎ፤ ፍሉይ ቀጻሊ ሓደጋ ዘሎ ህሉው ሙዃኑ ሓቢሩ። ናይ ቧንቧ ጸገማት፡ ናይ ኤሌክትሪክ ሥርዓት ወይ ናይ ተኻረይቲ ናብራ ምሕጻጽ ዘጸልዕ ካልእ ጸገም ይሳተፍ።

ናብ ተኻሪ ናይ ስነ ልቦና ጉዳት ካሕሳ ምርካብ ምስ ይፍቀዶ?

ብዛዕባ እዚ ፍርዲ፡ ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ወሳኒ ሓበሬታ ሆን ብምባሉ ምስ ዝሓብእ፡ ናብ ተኻሪ ጉዳት ምምጽኡ ወይ ናብ ናብራ ዝጸልዕ ምስ ዝኸውን ናይ ስነ ልቦና ጉዳት ካሕሳ ምርካቡ ፍቑድ ኮይኑ። ኣብዚ ጉዳይ ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ናይ ዝሓለፉ ምፍንጫ ቧንቧ ሆን ብምባሉ ሓቢሉ ነበረ።

ሓደሽቲ ሕጊ ተኻረይቲ ብኸምዚ ይሕግዞም?

ሓደሽቲ ሕጊ ናይ ተኻረይቲ ሁኔታ ኣጠናኺሩ፣ ንናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ዝዓቢ ግዴታታት ይጥቀም፤ ፍሉይ ምፍታሕ ናይ ጉድለታትን ምግላጽ ሓበሬታን። ሕጊ ሥራ ዝጀመረ ድሕሪ ዝተፈጸሙ ኩሉ ነገር ተፈጻሚ ይኸውን፤ ምንም እኳ ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበርን ተኻሪን ውዕሊ ቅደምቲ ዝተፈርመ ቢኸውን ፍርዲ ቤት ኣብዚ ጉዳይ ኣቊሙ።

ከምዚ ደጊሙ ዘይፍጠር ብኸምዚ ምኽልካሉ?

ናይ ቤት ባዕሉ ዝናበር ቅደምቲ ምካሩ ዝርዝር ምርመራ ናይ ቤቱ ምክያድ ምዕዱ ኢና። ናብ ናብራ ዘጸልዕ ጸገማት ምግላጽ ዘለዎ። ተኻረይቲ ሙሉእ ምግላጽ ምሕቲቶምን ዝሰምዕዎ ምሰናዱን ምዕዱ ኢና። ኣብ ናይ ምክራይ ውዕሊ ናብ ናይ ዝሓለፉ ጸገማት ዝምልከቱ ምምልካት ጥቕሚ ኣለዎ።

ብዘይ ዋጋ ምኽሪ ትደሊ? ሎሚ ርኸቡና

ኣብ ላዕሊ ዘሎ ትሕዝቶ ሓፈሻዊ ሓበሬታ ጥራይ ኮይኑ ሕጋዊ ምኽሪ ኣይኮነን። ምኽሪ ሕጊ ናብ ሁኔታኹም ዝቃዶ ንምርካብ ቤት ጽሕፈትና ርኸቡ።