የመንገድ አደጋ ተጎጂዎች ካሳ ላይ አዲስ ፍርድ — የፋይብሮሚያልጂያ ልኬት

በ: ጠበቃ ሞሼ ታዬብ

የመንገድ አደጋ ተጎጂዎች ካሳ ላይ አዲስ ፍርድ፣ ፋይብሮሚያልጂያ ላይ ትኩረት ሰጥቶ

የሪሾን ለጺዮን ሰላም ፍርድ ቤት ፋይብሮሚያልጂያን ጨምሮ በተለያዩ አካል ጉዳቶች የሚሰቃዩ የመንገድ አደጋ ተጎጂዎች ካሳ አሰላሳል ጉዳይ ላይ ትርጉም ያለው ውሳኔ ሰጠ። ዳኛ ዶቭ ጉትሌብ በዚህ ፍርድ ውስጥ ውስብስብ ጉዳዮችን ሲፈቱ የሚመሩ ግልጽ መርሆዎችን አስቀምጠዋል። በእኛ ጽ/ቤት ይህ ውሳኔ የሰውነት ጉዳት ዘርፍ ውስጥ ትርጉም ያለው ምልክት ናው ብለን እናምናለን። ብዙ ጊዜ በተወሳሰቡ ጉዳዮች ውስጥ የሚነሱ ዋና ዋና መርሆዎችን ያብራራል።

ጉዳዩ በኖቬምበር 2019 የሶስተኛ ወገን ተሽከርካሪ ከኋላ ሲጋጭበት ተጎድቶ የነበረ 44 ዓመቱ ከሳሽን ይመለከታል። ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም አደጋውን የሥራ ቦታ አደጋ አድርጎ ተቀበለ፤ ከሳሽ ሰፈራዊ አካልን ጉዳቶች እንዳሉት ወሰነ፦ የአንገት አከርካሪ እንቅስቃሴ ውሱንነት፣ ዙሪያ ቅዠት እና ፋይብሮሚያልጂያ።

የጉዳዩ ዳራ

ውስብስብ የህክምና ልኬቶች ያሉት ጉዳይ ላይ ነን። ከሳሽ፣ አደጋ ሲደርስ በኢንዱስትሪ ሥራ ላይ የነበረ፣ ትልቅ ጉዳት ያስከተለ ከባድ ከኋላ ምት ጉዳት ደረሰበት። በአጠቃላይ እንዲህ ዓይነት አደጋዎች ሥር የሰደደ ሥቃይ እና ብዙ ጊዜ ብዙ ጊዜ ሊለቁ በማይችሉ ቀጣይ የተግባር ጉዳቶች ይታወቃሉ።

ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም አጠቃላይ ሆኖ 20 ከመቶ አካለ ጉዳትነት ወሰነ፦ ቀላል የአንገት አከርካሪ እንቅስቃሴ ውሱንነት 5 ከመቶ፣ የአንገት አከርካሪ ታዳሽ ክፍል ቀላል ውሱንነት ሌላ 5 ከመቶ፣ ዙሪያ ቅዠት 10 ከመቶ። ሆኖም ፍርድ ቤት የሾማቸው ሬዩማቶሎጂ ባለሙያ ስለ ፋይብሮሚያልጂያ ይበልጥ ውስብስብ ድምዳሜ ላይ ደረሱ።

ድምዳሜያቸው እንደሚያሳይ ከሳሽ 10 ከመቶ አካለ ጉዳትነት ያለበት ፋይብሮሚያልጂያ አለበት፤ ከዚህ ውስጥ ከአደጋው ቀጥታ ምክንያቱ 5 ከመቶ ብቻ ናቸው። ይህ ጥያቄ ፍርድ ቤት ፊት ህጋዊ ፈተና አቀረበ፦ አካለ ጉዳትነቱ ከፊሉ ከአደጋ በፊት ሲኖር ካሳ እንዴት ይሰላ? ፋይብሮሚያልጂያ ባሉ ሕመሞች እየተለመዱ በሄዱበት ዘመን ይህ ጥያቄ እጅጉን ጠቃሚ ነው።

ፍርዱ ፊት ቀርበው የነበሩ ህጋዊ ጥያቄዎች

ፍርድ ቤት ሁለት ልኬት ያለው ጉዳይ ፊቱ አገኘ። አንደኛ፣ ብዙ አካለ ጉዳቶች አብረው ሲኖሩ የተግባር አካለ ጉዳትነቱ እንዴት ይሰላ — በዋናነትም ከአካለ ጉዳቱ ከፊሉ ከአደጋ በፊት ሲኖር ምን ይደረጋል። ሁለተኛ፣ ሰው ሦስተኛ ወገን ከመክሰሱ በፊት ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ፊት ሁሉንም አቅጣጫ ፈጽሞ ማሟጠጥ አለበት ወይ።

ፊተኛው ጥያቄ የጥፋት ህግ መሰረታዊ መርህ — ምክንያታዊ ትስስርን — ይነካዋል። ከሳሽ ጉዳቱ ቀደምት ሁኔታዎች ወይም ሌሎች ሕመሞች ሳይሆን ከአደጋ የወጣ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት። በዚህ ጉዳይ ፋይብሮሚያልጂያ ከአደጋ በፊት ሲኖር አደጋ ምክንያት ተባብሶ ነበር ስለዚህ ሁኔታው ውስብስብ ነበር።

ሁለተኛው ጥያቄ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም እና የሦስተኛ ወገን ኃላፊነት ኢንሹራንስ መካከል ያለ ግንኙነትን ይነካዋል። ኢንሹራንስ ኩባንያ ከሳሽ ሦስተኛ ወገን ከመክሰሱ በፊት ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ፊት መብቱን ቀድሞ ተጠቅሞ ማለቅ ነበረበት አለ። ይህ ሃሳብ ተቀባይነት ቢያገኝ ኖሮ የመንገድ አደጋ ተጎጂዎችን መብት ሲጎዳ ክሱ ለረዥም ጊዜ ዘምቶ ይቆይ ነበር።

ፍርዱ ውስጥ የተወሰኑ ቅ results

ፍርድ ቤት ለሁለቱም ጥያቄዎች ግልጽ እና ትርጉም ያለው መልስ ሰጠ። ስለ ተግባራዊ አካለ ጉዳትነት ዳኛ ጉትሌብ ሁሉንም ማስረጃ እና ሁኔታዎች ከግምት ማስገባት ግዴታ ሲሆን የህክምና አካለ ጉዳትነት ጀምሮ ብቻ ሳይሆን የመጨረሻ ወሳኝ ቁጥር አይደለም ብለዋል። ፍርዱ ውስጥ ፍርድ ቤት ተግባራዊ አካለ ጉዳትነቱን 22.84 ከመቶ አወሰነ፤ ይህ ጠቅላይ ህክምና አካለ ጉዳትነት ጋር ይጣጣማል።

ይህን ውሳኔ ያስቀመጠ አቀራረብ ሁለት አቅጣጫ መካከል ሚዛን ይወክላል። ከአንድ ወገን ፍርድ ቤት አደጋ ምክንያት ሊባባሱ ጨምሮ ሁሉም ጉዳቶችን ተቀበለ። ሌላ ወገን ጠቅላይ ህክምና ድምዳሜዎችን አልፎ አካለ ጉዳቱን ሰፋ አላደረገም። ጉዳቱን ሳይተርጉም ፍትሃዊ ካሳ ስለሚሰጥ ይህ አቀራረብ ትክክል ነው።

ብሔራዊ ኢንሹራንስ ሂደቱ ሟጠጥ ጉዳይ ፍርድ ቤት ኢንሹረሩ ሃሳብ ግልጽ ሆኖ ውድቅ አደረገ። ዳኛ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ሂደቶች ለመጨረስ ሳይጠብቅ ሳይጎዳ ሦስተኛ ወገን ሁሉም ጉዳት ዘንድ ሦስተኛ ወገን ሊከስ ይችላል አወሰኑ። ይህ ውሳኔ ተጎጂዎችን ከባድ ቢሮክራሲያዊ ሂደቶች ሳይቆጠቁ ፈጣን ካሳ እንዲያገኙ ስለሚያስችል የጎዳ ሰዎች መብቶችን ይጠብቃል።

ካሳ ሲከፈል ድርጅቶች መካከል ስለ ምትክነት ህጋዊ ትንተና

ከዚህ ፍርድ ውስጥ እጅግ ውስብስብ ጉዳዮቹ አንዱ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ምትክነት መብት ነው። በሥራችን ሂደት ብሔራዊ ኢንሹራንስ ካሳ እና የሦስተኛ ወገን ኃላፊነት ኢንሹራንስ ካሳ መካከል ሚዛን ደንበኞቻችን ውስጥ ብዙ ጊዜ ግራ ግብት ይፈጥርባቸዋል። ፍርድ ቤት አስፈላጊ ማብራሪያ ጨምሯል፦ ምትክነት መብት ተጎጂ ተመሳሳይ ጉዳት ዘንድ ሁለቴ ካሳ እንዳያገኝ ለመከላከል ብቻ አለ።

ተግባራዊ ትርጉሙ ተጎጂ መምረጥ ይችላል ማለት ነው፦ ሦስተኛ ወገን ኢንሹሮች ፊት ቀድሞ ክስ ሰርቶ ሙሉ ካሳ ያገኛል ወይም ቀድሞ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ዘንድ ጥቅሞቹን አግኝቶ ሦስተኛ ወገን ልዩነቱን ይከሳሉ። ይህ ጉዳይ ከሳሽ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ዘንድ 163,129 ሸቀል ወስዶ ፍርድ ቤት ቀሪ ክፍያ ግዴታ ኢንሹራንስ ኩባንያ ላይ ጣለ።

ጠቅላይ ካሳ 754,944 ሸቀል ነበር። ከሳሽ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ዘንድ ካገኘው ከቀነሱ በኋላ ከኢንሹራንስ ኩባንያ 591,815 ሸቀል ሊያገኝ ይችላል። ይህ ቁጥር 22.84 ከመቶ አካለ ጉዳትነት ላለው ሥራ ዕድሜ ላይ ለሚገኝ ሰው ፍትሃዊ ካሳ ሲሆን ጉዳቶቹ በሕይወቱ ጥራት እና ወደ ፊት ማስቀጠሉ ላይ ሚስጥሩን ከግምት ያስገባል።

ይህ ለመንገድ አደጋ ተጎጂዎች ምን ያሳያል

ይህ ፍርድ ለእያንዳንዱ ተጎጂ እና ቤተሰቦቻቸው ሩቅ ሄዶ ተጽዕኖ ያሳድራል። አንደኛ፣ ሦስተኛ ወገን ኃላፊነት ኢንሹራንስ ዘንድ ከሄዱ በፊት ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ጋር ማቀናጀት ግዴታ አለመሆኑን ግልጽ ያደርጋል። ይህ ተጎጂ አስቸኳይ ህክምና ወይም ፋይናንሻዊ ጫና ውስጥ ሲሆን አስፈላጊ ነው።

ሁለተኛ፣ ፍርዱ የባለሙያዎች ዋናዊ ህክምና ምርምር አስፈላጊነቱን ያሳያል። በዚህ ጉዳይ ሬዩማቶሎጂ ባለሙያ ፋይብሮሚያልጂያ ጋር የተያያዘ አካለ ጉዳትነቱን ለወሰን ቁልፍ ሆኑ። በእኛ ጽ/ቤት ውስብስብ ወይም ሥር የሰደደ ህክምና ሁኔታ ሲጠረጥር ሁልጊዜ ሌሎች ስፔሻሊስቶች አስተያየቶች ማስሰብሰብ እናበረታታለን።

ሦስተኛ፣ ፍርዱ የቀደምት አካለ ጉዳት ጉዳይ ይዳስሳል። ከዳጉ ቀደም ሲል ያለ አካለ ጉዳት ቢኖርም አደጋ ምክንያት ሆኖ ወይም ተባብሶ ለሚታይ ክፍሉ ካሳ ሊደረስ ይቻላል ብሎ ያስረዳል። ፋይብሮሚያልጂያ፣ ኢ-ቅናት እና ስጋት ባሉ ሕመሞች በህዝቡ ዘንድ እየተለመዱ ባሉበት ዘመን ይህ መርህ ሕያው ነው።

በመጨረሻ፣ ፍርዱ ሙያዊ ህጋዊ ውክልና ዋጋ ያስጎናፍራል። የአካለ ጉዳት ሒሳቦቻቸው ውስብስብነት፣ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ጋር ሥራ እና ሚዛን ያላቸው ህክምና አስተያየቶች ማስሰብሰብ አስፈላጊነት ጠልቆ ያለ ህጋዊ ብቃት ይጠይቃሉ። መመሪያዎቹ ምድብ ላይ ካወጣናቸው ጽሁፎች እንደሚታየው የሰውነት ጉዳት ዘርፍ ሰፊ ተግባራዊ እውቀት የሚፈልጉ ቴክኒካዊ ዝርዝሮች ተሞልቶአል።

ብዙ ጊዜ የሚጠየቁ ጥያቄዎች

የሦስተኛ ወገን ኢንሹሮ ከመክሰሴ በፊት ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ሂደቶች ማሟጠጥ አለብኝ?

አይ፣ ፍርድ ቤቱ ግልጽ ወሰኑ ይህ ነው። ተጎጂ ቀድሞ ብሔራዊ የኢንሹራንስ ተቋም ሂደቶቹን ሳያሟጥጥ ሦስተኛ ወገን ሙሉ ካሳ ሊጠይቅ ይችላል። የትኛው ቤት መሄድ ማረጋገጫ አለህ። በእኛ ጽ/ቤት ከእያንዳንዱ ደንበኛ ጋር ሁሉንም ዕድሎቹን እናጣጣም፤ ጊዜ፣ ጉዳዩ ውስብስብነት እና ሊኖሩ የሚችሉ ፋይናንሻዊ ጫናዎችን ከግምት አስገብተን ለግለሰቡ ሁኔታ ተስማሚ ቤት እናሳያለን።

አካለ ጉዳቱ ከፊሉ ከአደጋ በፊት ሲኖር ምን ይሆናል?

ቀደምት አካለ ጉዳት ከአደጋ ምክንያት ተባብሶ ሲሄድ ካሳ ይፈቀዳል — ግን አደጋ ምክንያት ለሆነ ክፍሉ ብቻ። ምሳሌያችን ውስጥ ከ10 ከመቶ ፋይብሮሚያልጂያ 5 ከመቶ ብቻ ለአደጋ ተሰጠ። ስለዚህ ከፊት እና ከኋላ ሁኔታ መካከል ሚዛን ያለ ዝርዝር ህክምና ምርምር ማስሰብሰብ ወሳኝ ነው። በእኛ ጽ/ቤት ባሉ ውስብስብ ሁኔታዎች ሰፊ ልምድ ካላቸው ዶክተሮች ጋር በትብብር እንሰራለን።

ህክምና አካለ ጉዳትነት እና ተግባራዊ አካለ ጉዳትነት ልዩነቱ ምንድን ነው?

ህክምና አካለ ጉዳትነት ተጨባጭ ህክምና ምርምሮች ላይ ተመስርቶ ሥነ-ህይወታዊ ወይም ስሜታዊ ጉዳት ደረጃ ይፈትሻል። ተግባራዊ አካለ ጉዳትነት ደግሞ አካለ ጉዳቱ ሰውን ቀን ቀን ሕይወቱ እና ሥራ ላይ እንዴት ሚስጥሩን ሲፈትሽ ይፈትሻል። አንዳንዴ ተግባራዊ አካለ ጉዳትነት ከህክምናው ላቅ ሊሆን ይችላል — በዋናነት ልዩ አካላዊ ችሎታ ለሚፈልጉ ሙያዎች ሲሆን። ጉዳያችን ሁለቱ ቁጥሮቹ ተያዩ — 22.84 ከመቶ።

ሰውነት ጉዳት ክስ በአጠቃላይ ምን ያህል ጊዜ ይወስዳል?

ጊዜ ርዝማኔ ዋናዊ ሆኖ ጉዳዩ ውስብስብነት እና ሁለቱ ወገኖች ለትብብር ዝግጁነት ላይ ይወሰናል። ቀላል ጉዳዮች ከስድስት ወር እስከ ዓመት ሊወሱ ሲችሉ ውስብስብ ጉዳዮቹ ዓመት ተኩል ወይም ከዛ ለሚበልጥ ጊዜ ሊሰፋ ይችሉ። ይህ ጉዳይ አደጋ ኖቬምበር 2019 ተፈጠረ ፍርዳዊ ሂደቶቹ ግን 2021 ብቻ ጀምረዋል። ፈጣን ህክምና ሕክምናና ሁሉም ሰነዶች ጥሩ ሰነድ ሂደቱን ያፋጥናሉ። በእኛ ጽ/ቤት ቀነ-ቆርቆሮ ቀድሮ ቆርጦ ደንበኛ መብቱን ጠቅሞ ለመጠበቅ ሁሉ ነገርን ስናደርግ ትኩረት እናደርጋለን።

ሰውነት ጉዳት ክስ ካሳ እንዴት ይሰላ?

ካሳ ብዙ ደረጃ ሒሳቦቻቸው ይወሰናሉ፦ አካለ ጉዳት ከመቶ ቁጥር፣ ከሳሽ ዕድሜ፣ ገቢ፣ አደጋ ሁኔታ ወዘተ። ዕድሜ እና አካለ ጉዳት ከመቶ ቁጥር ተዛምደው ካሳ ለማስሰብሰብ ደረጃ ሰንጠረዦች አሉ። ምሳሌያችን ውስጥ 22.84 ከመቶ አካለ ጉዳትነት ያለው 44 ዓመቱ ሰው ጠቅላይ ካሳ 754,944 ሸቀል ደረሰ። ሒሳቡ ያለፈ እና ወደ ፊት ሥቃይ ካሳ፣ የማስቀጠሉ አቅም ሚስጥር እና ሕይወት ጥራት ቅናሽ ካሳ ያካትታል። በእኛ ጽ/ቤት የላቁ ሒሳቦቻቸው መሳሪያዎች ተጠቅሞ ደንበኛ ህጉ ደረጃ ሙሉ ካሳ ሒሳቡን እንዲያገኝ ዋስትና እናስቀምጣለን።

ማጠቃለያ

ሪሾን ለጺዮን ሰላም ፍርድ ቤቱ ፍርድ የሰውነት ጉዳት ዘርፍ ትርጉም ያለው እና አዲስ ነው። ካሳ ሒሳቦቻቸው እና ውስብስብ ጉዳዮቹ አያያዝ ውስጥ ዋናዊ መርሆዎችን ያብራራል። ፍርዱ ውስጥ ያሉ ወሳኔዎቹ — ተጎጂ ቤቱን የሚፈሰሰው ነፃነቱ፣ ውስብስብ ሕመሞቻቸው አካለ ጉዳት ሒሳቦቻቸው ላሕ ያለ አቀራረብ፣ ምትክነት መብት ማስረዳ — ሁሉም የመንገድ አደጋ ተጎጂዎቹ መብቶቻቸው ጠበቃ አስተዋጽኦ ያደርጋሉ።

በእኛ ጽ/ቤት ይህ ፍርድ የሰውነት ጉዳት ጉዳዮቻቸው አያያዝ ሙያዊ አቀራረባቸን ማረጋገጫ ነው ብለን እናምናለን። ዋናዊ ህክምና አስተያየት አስፈላጊነቱ ላይ ትኩረት ማስቀመጥ፣ ምክንያታዊ ትስስር ትክክለኛ ትንተና እና ተጎጂ ጠቅሞ መጠበቅ ያለባቸው መብቶቻቸው ያሉ ስለሆነ ይህ ሁሉ ሥራ አሠራሩን ለረዥም ጊዜ ሲመራ ነው።

በመንገድ አደጋ ቢጎዱ ሙያዊ ህጋዊ ምክርዎ ይፈልጋሉ፣ ሰውነት ጉዳት ዘርፍ ላይ ስፔሻሊስት ጠበቃ ቢሮ ማነጋገር ጠቃሚ ነው። መብቶቻቸው አስፈላጊ ናቸው፣ ተስማሚ ህጋዊ ውክልናም ጉዳዩ ውጤት ሊቀይር ይችላል።

ምንም ወጪ ሳይወጡ ምክር ለማግኘት አሁን ያነጋግሩን — ባለሙያዎቻቸን ጉዳዩን ተንትነው ለግለሰቡ ሁኔታ ተስማሚ ምክር ይሰጣሉ።

ከላይ ያለ መረጃ ህጋዊ ምክር አይደለም። ለሁኔታዎ ተስማሚ ምክር ለማግኘት ቢሮዎ ያነጋግሩ።