ወሳኒ ፍርዲ ብዛዕባ ካሳ ናይ ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ – ናይ ሥራ ዓቕሚ ምስኣን ምውሳን ኣብ ሓቀኛ ናብራ ዝሕደሮ ተጽዕኖ ዝምርኮስ

ብ: ጠበቓ Michael Lev

ወሳኒ ፍርዲ ኣብ ካሳ ናይ ትራፊክ ሓደጋ፦ ናይ ሥራ ዓቕሚ ምስኣን ኣብ ሓቀኛ ተግባራዊ ተጽዕኖ ዝምርኮስ ምግምጋም

ኣብ ቤት-ጽሕፈትና ዕለት ዕለት ን ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ፍትሓዊ ካሳ ን ምውሳን ዝምልከቱ ዝተሓላለኹ ጉዳያት ንሕዝ። ቀረባ እዋን፣ ናይ ቴል ኣቪቭ-ያፎ ዲስትሪክት ፍርዲ ቤቱ ናይ ሕክምና ጉዳት ኣብ ናብራ ናይ ተጎዳኢ ዝሕደሮ ሓቀኛ ተጽዕኖ ብኸመይ ክግምገም ከም ዝግባእ ዘቐምጥ ዘመናዊ፣ ዓቢ ርድኢት ዘለዎ ኣካይዳ ዘንጸባርቕ ጠቓሚ ፍርዲ ኣሕሊፉ። ሓንቲ ሰበ-ሰበ ከም ኣካልቲ-ሓደጋ (እግረኛ) ዝቆሰለትሉ እዚ ጉዳይ ን ዝኾነ ይኹን ካሳ ናይ ሥጋዊ ጉዳት ዝደሊ ሰብ ሰረታዊ ሕጋዊ መትከላት ይቐምጥ።

ዳሕረዋይ ሓበሬታ፦ ኣብ ናይ እግረኛ መሻገሪ ዝተፈጥረ ከቢድ ሓደጋ

ብ31 ናይ መጋቢት 2019 ዓ.ም. ከቢድ ናይ ትራፊክ ሓደጋ ተፈጢሩ ነበረ። እናኸደት ዝነበረት ሰበ-ሰበ ኣብ ናይ እግረኛ መሻገሪ ቆሲላ። ቤት-ጽሕፈትና ከምዚ ዓይነት ሓደጋታት ይፈልጦ፦ ካብ ዝከቡ ዓይነታት ኮይኑ ብዙሕ ጊዜ ሓንሳብ ሓሊፉ ክስተካኸሉ ዘይክእሉ ከቢድ ጉዳቶት ይብጽሑ። ኣብዚ ጉዳይ ሰበ-ሰበ ኣብ ጸጋም ኢዳ ከቢድ ጉዳቶት ደርብዮ፣ ካብዚ ናይ ራዲያል ስብራት ከምኡ’ውን ናይ ውሽጣዊ ሽኮር ሕቡጥ ምቝርቃር ይጥቀሱ።

ጉዳቱ ብኣርትሮስኮፒ ቴክኒክ ተጠቒምካ ህጹጽ ቀዶ ሕክምና ምግባርን ኣብ ሽኮር ቅስቲ ምትካልን ሓቲቱ። ሰረታዊ ሕክምና እኳ እንተ ተገብረ ቆሳሊት ኣብ ናብራን ዓቕሚ ሥራ ዝጸቕጡ ጉልህ ዝኾኑ ናይ ሥራ ቅዳሕ-ገደቦት ሒዛ ቀሪባ ። ብሃገራዊ ናይ ኢንሹራንስ ትካል (ቢቱዋ ሌኡሚ) ድኅሪ ዝርዝር ሕክምናዊ መርመራ 16.21% ቀዋሚ ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ደረጃ ተወሲኑ።

ዋናው ሕቶ፦ ሓቀኛ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ክንደይ እዩ?

ፍርዲ ቤቱ ን ኩሎም ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ልዑል ጠቕሚ ዘለዎ ዝተሓላለኸ ሕቶ ቅድሚኡ ቀይሙ ነበረ፦ ናይ ሰበ-ሰበ ሓቀኛ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ክንደይ ኮይኑ ን ደርብዩ ዘለዋ ጉዳቶት ክንደይ ናይ ፍርዲ ካሳ ትግብኣ? እዚ ሕቶ ኣብ ሥራና ናይ ቅዱስ ቦታ ይሕዝ፣ ምኽንያቱ ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ካብ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ምፍላይ ፍትሓዊ ካሳ ን ምርካብ ወሳኒ ስለ ዝኾነ።

ተኸሳሲ ጉዳቱ ጥራሕ ቁጠባዊ ምዃኑ፣ ሓሙሽተ ሚእታዊ ጥራሕ ምዃኑ ተኸራኺሩ። እዚ ክርክር ናይ ሕክምናዊ ግኝቶት ቃል ብቃሉ ምንባብ ዝምርኮስ ነበረ። ካብዚ ጋር ተቃሩኑ ሰበ-ሰበ ጉዳቱ ዕለታዊ ናይ ሥራ ዓቕማ ላዕሊ ዝሕደሮ ሰፊሕ ውጺኢታት ዘርኢ ዝተሓላለኸ ስእሊ ኣቕሪባ። ብዘይ ቅጥዒ ከም ናይ ጥናት ምኽርን ናይ ስምዩሌሽን ትካል ሓላፊት ሥሩዕ ዝነበረት ኮይና ምቅርርን ቀዋሚ ምትኳርን ናይ ሥጋ ተዓጻጻፍነትን ዝሓትት ዘርፊ ኣብ ሥርሐ ዝነበረ።

ፍርዲ፦ ሁሉ-ዓይነት ዝሓቖፈ ሓዲሽ ኣካይዳ

ዳኛ ኦርሊ ሞር-ኤልሃ ናይ ጉዳቱ ካሳ ብዝምልከት ናይ እስራኤላዊ ሕጋዊ ስርዓት ዘመናዊ፣ ዓቢ ርድኢት ዘለዎ ኣካይዳ ዘንጸባርቕ ሚዛናዊ ሙያዊ ውሳኔ ኣሕሊፎም። ፍርዲ ቤቱ 14.5% ቀዋሚ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ወሲኑ — ካብ ብሃገራዊ ናይ ኢንሹራንስ ትካል ዝተወሰነ ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ጥቓ ዘሎ ቁጽሪ ኮይኑ ናይ ጉዳዩ ፍሉያት ኩነታት ጥልቕ ምርመራ ዘንጸባርቕ።

ፍርዲ ቤቱ ን ናይ ሰበ-ሰበ ምስክርነት ክብሪ ዓቢ ዋጋ ሂቡ ናይ ኢዳ ጉዳት፣ ዘይምርጋእን ሥር-ዝሰደደ ቃንዛን ኣብ ሥራ ምስ ናብርኣ ዕለታዊ ናይ ሥራ ዓቕማ ዘጭነቕ ተጽዕኖ ከም ዘሕደሩ ተቐቢሉ። እዚ ፍርዲ ፍርዲ ቤቱ ን ተጎዳኢት ግላዊ ተሞክሮ ይህቦ ናይ ዘሎ ጠቕሚ ጥራሕ ናይ ቃሉ ሕክምናዊ ዳታ ዘይኮነ ምስ ዘሕደሮ ጠቕሚ ኣጉሊሑ። ቤት-ጽሕፈትና ኩሉ ሰብ ጉዳቶቱ ዝሓላልፍ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓዲሽ ኣካይዳ ምቕባሉ ናይ ዝፈልጦ ሓዲሽ ኣካይዳ ኣብዚ ንርኢ።

ሕጋዊ መትከላትን ሓዳሽ ቀደምቲ ሁኔታታትን

ፍርዲ ብዙሕ ጠቓሚ ሕጋዊ መትከላት ይቐምጥ። ቀዳማይ፣ ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ናይ መጀመሪ ነጥቢ ኮይኑ ዘገልግለሉ ምኽንያት ብዘሎ ናይ ዝበሃሉ ሰብ ናይ ሕክምና ዓቕሚ ምስኣን ሓቀኛ ተጽዕኑ ምምርማር ከም ዝሓትት ግቡእ ኮይኑ ቀሪቡ። እዚ መትከል ናይ ዕድሜ፣ ሙያ ከምኡ’ውን ናይ ናብራ ቅርፂ ዝምርኮሱ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝፈልዮ ናይ ዕድሜ ፍሉይነቱ ዘፍልጥ ኮይኑ ናይ ነፍሲ-ወከፍ ጉዳይ ፍልዩነቱ ስለ ዝቕበሎ ጠቓሚ ነዩ።

ካልኣይ፣ ቀንዲ መትከል፦ ናይ ተጎዳኢት ቁርጸኝነቱን ናይ ዓቕሚ ምስኣን ን ምስዓር ዝበሃሉ ጻዕርታቱን ኣጋጻሚኡ ኣይኮናን። እዚ ዓቢ ጠቕሚ ዘለዎ መትከል ኢዩ። ናብ ቀዳማይ ናይ ሥራ ዓቕሚ ን ምምላስ ጻዕሪ ዘዋፍር ተጎዳኢ ዝተሓነጸ ካሳ ዝቕጻዕ ፍትሓዊ ዘይኮነ ሁኔታ ይከላኸሎ። ቤት-ጽሕፈትና ናይ ካሳ ዋጋ ሥርዓት ምስ ዓቕሚ ናይ ተጎዳኢ ፍትሓዊ ካሳ ምርካብ ዘረጋግጽ ጠቓሚ ምፍላጥ ናብዚ ንርኢ።

ሳልሳይ፣ ናይ ተግባራዊ ሁኔታ ምውሳን ናብ ዕድሜ፣ ናይ ትምህርቲ ደረጃ ከምኡ’ውን ናይ ተጎዳኢ ክእለታት ዘሕልፍ ናይ ምስክርነት ጠቕሊሉ ዝምርኮስ ኢዩ። ነፍሲ-ወከፍ ጉዳይ ምሉእን ዝርዝርን ምምርማር ሕጸቱ ዘጉልሕ ኣካይዳ ኮይኑ ቀሪቡ። ብዛዕባ እዚ መትከላትን ዝሳተፉ ኣካይዳታትን ዝያዳ ሓበሬታ ን ምርካብ ኣብ ናይ ወብ-ሳይትና ዘሎ ተወሳኺ ምምርሻ ን ምርኣይ ተዓዲምኩም ኣሎኹም።

ን ሓፋሽ ሕዝቢን ን ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲን ዘሎ ተግባራዊ ጠቕሚ

ፍርዲ ን ሓፋሽ ሕዝቢ፣ ብፍሉይ ድማ ን ክሲ ዘጋጥሞም ዘሎ ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ዓቢ ተግባራዊ ጠቕሚ ኣለዎ። ቀዳማይ፣ ናይ ተጎዳኢ ኣቋም ኣብ ናይ ሕጊ ሥርዓት ዘጠናኽርን ጉዳቱ ናብርኡ ዝሕደሮ ሓቀኛ ተጽዕኖ ዝምርኮስ ፍትሓዊ ካሳ ምርካብ ዘለዎ መሰል ዘብርሁን እዩ። ቤት-ጽሕፈትና ተጎዳእቲ ዓቀብቲ ናይ ምሉእ መሰሎቶም ን ምኽፋል ዘበረታቱ ኣዎንታዊ ስጉምቲ ዓይኒ-ኣዎንታ ናብዚ ንርኢ።

ካልኣይ፣ ፍርዲ ካብ ጉዳቱ ዝብጽሑ ዝተፈላለዩ ውጺኢታት ዝርዝር ሰነዳት ዘካቱ ናይ ከሳሲ ሰረታዊ ዝርዝር ምዳሉ ጠቕሚ ዘጉልሕ ኢዩ። ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ዝተጸሕፈሎም ገደቦት ናይ ሥርሖም፣ ናይ ግላዊ ናብርኦምን ናይ ዕለት ዕለት ንጥፈታቶምን ዝሕደሮ ተጽዕኖ ኣዝዩ ቅኑዕ ሰነድ ክገብሩ ይግባእ። እዚ ዓይነት ሰነዳት ናይ ጉዳቱ ምሉእ ኣስተማምን ስእሊ ን ምቕራብ ወሳኒ ኢዩ።

ሳልሳይ፣ ፍርዲ ጉዳቶቶም ን ምስዓር ጻዕሪ ዘዋፍሩ ተጎዳእቲ ናይ ሕጋዊ ኣቋሞም ኣብ ርእሲ ጉዳት ከይፈጠሩሎም ናይ ዘሎ ክርዳእ ብምፍላጥ ናይ ሕጊ ኣቋሞ ርእሲ ዓቕሚ ኣቋሚኦ ብዘሎ ብርሃን ምቕዋም ዝኸብር ሁኔታ ዘርኢ ኢዩ። ካብ ናትና እይታ፣ ናይ ተጎዳኢ ድሕንነትን ሰፊሕ ናይ ሕዝቢ ጠቕምን ሁለቱ ዘሕልፍ ሚዛናዊ ኣካይዳ ኮይኑ ቀሪቡ።

ን ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ካሳ ዝምልከቱ ዝሕተቱ ሕቶታት

ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ካብ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ዘሎ ፍልልይ ምንታይ ኮይኑ ስለምንታይ ጠቓሚ ኢዩ?

ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ናይ ሥጋዊ ጉዳቱ ብዝምርኮሱ ስፔሻሊስት ሀኪም ወይ ሃገራዊ ናይ ኢንሹራንስ ትካል ዘጸድቆ ሚእታዊ ዓቐን ኢዩ። ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ግን ሓቀኛ ናብርኡ ን ምንዳፍ ዓቕሙ ጉዳቱ ዝሕደሮ ተጽዕኖ ኢዩ። ብዙሕ ጉዳያት ሁለቱ ኣብ ሞንጎ ፍልልይ ኣሎ። ሰብ 15% ሕክምናዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ክህልዎ ይኽእል ነዩ ሙያኡ ወይ ናይ ናብርኡ ቅርፂ ምኽንያት ናይ ሥራ ዓቕሙ ዝደቅ ዝያዳ ዝነካዕ ክኸውን ይኽእል ዩ። እዚ ፍርዲ ተግባራዊ ናይ ዓቕሚ ምስኣን ጥራሕ ቀዳም ሕክምናዊ ዳታ ዘይኮነ ሓቀኛ ተጽዕኑ ዝምርኮስ ምምዛኑ ከም ዝሓትት ዘጉልሕ ኢዩ።

ናይ ተጎዳኢ ን ምሕዋይ ዝኾኑ ጻዕርታቱ ናይ ካሳ ጠለቡ ክጎድኡ ይኽእሉ?

ብፍጹም ኣይኽእሉን። ካብ ፍርዲ ዝወጹ ዝዓበዩ መትከላቱ ካብ ሓደ ዝኾነ ኢዩ። ን ገደቦቱ ን ምስዓር ጻዕሪ ዘዋፍር፣ ምሕዋይ ዝሓዝ ወይ ናብ ቀዳሞት ንጥፈታቱ ዝተመለሰ ተጎዳኢ ስሓቕ ሌኦ ኣይቅጻዕን። ከምዚ ምኽዋን ፍርዲ ቤቱ ናይ ምሕዋይ ጻዕርታት ኣዎንታዊ ዓይኒ ዝርኢ ኮይኑ ስሓቕ ሌኦ ካሳ ኣየቕምዕን። ሰረታዊ መትከል፦ ተጎዳኢ ዝደርበዮ ጉዳት ካሳ ን ምርካብ ዘሎዎ ናጻ-ዕዳ ሃሊዩ ንስቱ ድሕሪ-ሓደጋ ምስ ጉዳቱ ናይ ዝተዓወቱ ብዝምርኮስ ናይ ካሳ ዓቐን ዘየቕምዕ ኢዩ።

ኣብ ፍርዲ ቤቱ ፊት ተግባራዊ ተጽዕኖ ብኸመይ ይረጋገጽ?

ተግባራዊ ተጽዕኖ ምርካጋጽ ሁሉ-ዓይነት ዝሓቖፈ ዝተፈላለዩ ምስክርነት ምቕራብ ዝሓትት ኢዩ። ካብዚ ናይ ተጎዳኢ ካብ ዘጋጠሙ ገደቦቱ ዝርዝር ምስክርነት፣ ናይ ቤተሰቦሙን ፈተውቲን ናይ ዝተቀናበሩ ናይ ሥራ ዓቕሚ ምስኣን ምልዋጥ ዘርኢ ምስክርነት፣ ናይ ሁኔታ ምዕባሌ ዘቐምጡ ሕክምናዊ ሰነዳት ከምኡ’ውን ናይ ምሕዋይ ካብ ፊዚዮቴራፒ ስፔሻሊስቶ ዓይን ርኢቶ ይጥቀሱ። ቤት-ጽሕፈትና ምሉእ ኣስተማምን ናይ ጉዳቱ ስእሊ ን ምቕራብ ዝተፈላለዩ ምስክርነት ሥርዓታዊ ምእካብ ብምክያድ ክሱ ይሃኑ።

ምኽሪ ን ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ

ፍርዲ ትራፊክ ሓደጋ ተጎዳእቲ ካሳ ዝምልከቱ ናይ እስራኤላዊ ሕጋዊ ስርዓት ወሳኒ ለውጢ ዘርኢ ኢዩ። ናይ ጉዳቱ ሓቀኛ ናብ ናብራ ናይ ተጎዳኢ ዝሕደሮ ተጽዕኖ ኣብ ሞንጎ ናይ ነፍሲ-ወከፍ ጉዳይ ምሉእ ምምርማር ክካየድ ከም ዝሓትት ዘቐምጥ ኢዩ። ቤት-ጽሕፈትና ናብ ሞዮ-ሥሩዕ ኣካይዳና ምጥንካርን ደንበኞቻቸው ሕጋዊ ዓቕሞም ወዲሮም ምሉእ ፍትሓዊ ካሳ ን ምርካብ ዝቆረጠ ቆርጠና ዘፅኑዕ ፍርዲ ናብዚ ንርኢ።

ነጻ ምኽሪ ን ምርካብ ሕጂ ርኸቡና ናይ ካሳ ሂደቱ ክምርሑኹም ፍቐዱሎም። ቤት-ጽሕፈትና ኣብ ናይ ሥጋዊ ጉዳቶት ሕጊ ልዩ ኮይኑ እዚ ዓይነት ጉዳያት ዘስተናበደ ሃብታም ተሞክሮ ኣሎዎ። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሂደቱ ጎናቸው ዘሎና ኢና ሕጊ ወዲሮም ዝግብኦም ምሉእ ፍትሓዊ ካሳ ን ምርካብ ከምኡ’ውን ይረጋገጽ።

ዝተጠቕሰ ሕጋዊ ምኽሪ ኣይኮነን። ን ናትካ ኩነታት ዝሰማማዕ ምኽሪ ን ምርካብ ቤት-ጽሕፈትና ርኸብ።