ትንተና ፍርዲ፡ ልዑል ተግባራዊ ስንኩልና ዝሓልፍ ሕክምናዊ ስንኩልና

ብ: ጠበቓ ሞሼ ታዬብ

ትንተና ፍርዲ፡ ተግባራዊ ስንኩልና ሕክምናዊ ስንኩልና ምስ ዝሓልፍ

ቤት ፍርዲ ሰላም ሪሾን ሌጺዮን ሕክምናዊ ስንኩልና ዝሓልፍ ተግባራዊ ስንኩልና ወሲኑ ኣሎ። ኣብ ጉዳይ ቁጽሪ ት.ኣ. 20902-12-21 ዝምልከቶ ናይ ሓደጋ መንገዲ፣ ቤት ፍርዲ ወሲኑ ሺናኒት 26 ዓመታ ዝኾነት 30% ተግባራዊ ስንኩልና ትሳቐ ኣሎ፣ ምስ ዝኾነ ሕክምናዊ ስንኩልናኣ ብ23.05% ጥራሕ ዝተቐምጠ። ቤት ጽሕፈትና ተመሳሳሊ ጉዳያት ብተደጋጋሚ ይሕዝ፤ እዚ ውሳነ ኣገዳሲ ሕጋዊ ኣካሄድ ዝሕብር ኮይኑ ነቲ ኣብ ሕክምናዊ ዝተዓቀነ ስንኩልናን ኣብ ዓቕሚ ተጎዳኡ ናይ ምስራሕን ናይ ምዕያይን ዘሎ ጭቡጥ ጉዳእን ዘሎ ፍልልይ ዝፈልጥ ኢዩ።

እቲ ቀንዲ ክፋል ኣብ ኣገዳሲ ሕጋዊ መርሆ ይሰርሕ፡ ተግባራዊ ስንኩልና ካብ ሕክምናዊ ስንኩልና ብቐጥታ ኣይውሰንን ኢዩ። ዓቃቢ ፍርዲ ንጭቡጥ ጽልዋ ናይቲ ጉዳእ ኣብ ዓቕሚ ምዕያይ ናይቲ ተጎዳኡ ይምርምሩ። ኣብዚ ጉዳይ፣ ሞያዊ ረቛሒታት፣ ዕድሚ ናይቲ ሕቡኣ፣ ናይ ስኒ ሕክምና ሥራ ፍሉይ ነጥብታት ናብ ልዑል ተግባራዊ ስንኩልና ምውሳን ዝቃወም ኮይኑ ኣሎ።

ዳሕረዋይ፡ ሓደጋ መንገዲ ዝጎድኤ ስራሕ

ኣብ 2016፣ ሚያዝያ 2 ቀን፣ ሺናኒት 26 ዓመታ ዝኾነት ኣብ ዓቢ ሓደጋ መንገዲ ኣቲያ ነበረት። ክሳብ ናይቲ መዓልቲ ናይ ስኒ ጽሬት ሰብ ሞያን ሓጋዚ ናይ ስኒ ሕክምናን ሠሪሓ ነበረት፣ ዓውደ ዕዮ ዝምሩሕ ሞያዊ መጻኢ ናይ ምሃብ ዓቕሚ ዝነበሮ። ሆኖም ዝረኸበቶ ጉዳእ ሁሉ ቀይሮ። ሥጋዊን ሥነ ልቦናዊን ጉዳእ ብዘይካ ነቲ ቀወምቲ ቁጽያት ፈጢሩ ኣብ ዋናቲ ስርሓ ዓዲ ዘይምእታው ዝገብሮ ኮይኑ ኣሎ።

ሕክምናዊ ምዘናታት ድሕሪ ሓደጋ ዝተገብሩ ሕቡእ ምስሊ ናይ ዝተዘርጉ ጉዳእ ኣርእዮም። ሺናኒት ናይ ሃሞን ጉዳእ (10%)፣ ሥነ ልቦናዊ ጸገማት (10%)፣ ናይ ኣዕጽምቲ ጸገማት (5%)፣ ጠቕላሊ 23.05% ሰሪሐ ኣዋጠሮ። ሆኖም እዞም ቁጽርታት ሙሉእ ዛንታ ናይቲ ጉዳእ ኣይናገሩን ነበሩ።

ሞያዊ ትሩፋታ ሁናቴ ሁናቴ ብንጹር ይገልጽ ኢዩ። ኣብ መጀምርያ ሰዓታ 30% ቀቲላ ኣብ ስርሓ ምቕጻል ፈቲና ሆኖም ዕዙዝ ኣይነበረን። ናይ ስኒ ጽሬት ሰብ ሞያ ዝሓፍሱ ሰሚዑ 13,000 ሸቄል ብወርሒ ኣምሓዩ። ቀጺሉ ናብ ቤት ጽሕፈት ሥራ 7,714 ሸቄል ዝኸፍሎ ሰጋጊሩ። ቀጺሉ ናይ ሽያጥ ሥራ 3,256 ሸቄል ሰሪሐ። ሕጇ ናይ ቴሌፎን አገልግሎት ማዕከን ትሠርሕ ኣቦ እቶታ 3,190 ሸቄል ብወርሒ ኮይኑ ኣሎ። ኢዩ ዛንታ ምቕጻላ ናይ ምዕዛዝ ዕዙዝ ናይቲ ጉዳእ ኣብ ዓቕሚ ምሕዋስ ዝርኣይ ኢዩ።

ጥያቄታት ቅድሚ ቤት ፍርዲ

ቅድሚ ቤት ፍርዲ ክልተ ቀንዲ ሕጋዊ ጥያቄ ቆሞ። ቀዳምነት፣ ተግባራዊ ስንኩልና ምስ ሕክምናዊ ስንኩልና ማዕረ ክኸውን ኣለዎ ድዩ ወይ ካልእ ክኸውን ይኽእልዶ? ካልኣይ፣ ብዙሕ ዝተፈለዩ ሕክምናዊ ጉዳእ ምስ ዝህልዉ፣ ኣብ ኣብዞም ዘሎ ሽፋን ኣሎዶ ወይከ ከመይ ጌሩ ሙሉእ ሒሳብ ዘርኢ?

ዳኛ ኸዉን ናብዚ ጥያቄ ኣምልጡ፡ ናይ ሓንቲ ዕድሚኣ ዓሰርተ ዝኾነት ሰበይቲ ክሳብ 40 ዓመት ምሥራሕ ዝኽእል እዋን ዝምልከቶ ሁናቴ ምዃኑ። ሞያዊ ፍሉይ ሥራ ናይ ስኒ ሕክምና ናይ ዝምልከቶ ቁጽያት ናይ ምትዕምቆ ዓቕሚ ጽልዋ ከምኡ ዝሓዘ ዳኛ ምዃኑ ክምርምሩ ነበሮ።

ውሳነ ቤት ፍርዲ

ቤት ፍርዲ ብንጹር ቦታ ኣርኢዩ፡ ተግባራዊ ስንኩልና ካብ ኩሉ ማስረጃ ይውሰን፣ ሕክምናዊ ምዘና ጥራሕ ንዑስ ነጥቢ ምጅማር ኢዩ። ዳኛ ዶቭ ጉትሊብ ሞያ ናይቲ ተጎዳኡ፣ ፍላጎቶቱ፣ ፍሉይ ጽልዋ ናይ ጉዳእ ኣብ ዓቕሚ ምሥራሕ ብዕምቆት ምምርማር ዘድሊ ኢዩ ሓሲቡ።

ሺናኒት ኣብ ዕድሚ ጅምር ሞያ ዝተጎድኤት ኢያ ወሲኑ፣ ጽልዋ ጉዳእ ዝዓቢን ዝሕወስን ነበረ። ናይ ስኒ ሥራ ናይ ፈተናት ሙሉእ ናይቲ ሓቢሩ ጠፊኡ ኢዩ፣ ካብ ኩሉ ጉዳእ ናይ ሃሞን፣ ሥነ ልቦናዊ ናይ ኣዕጽምቲ ዓውዲ ናብ ሙያዊ ደረጃ ናይቲ ዋናቲ ስርሓ ምምላስ ኣጓጊሎ ኢዩ።

ኣብ መወዳእታ ሁናቴ ቤት ፍርዲ ተግባራዊ ስንኩልናኣ 30% ምዃኑ ወሲኑ። እዚ ምዘና ዝሓልፍ 23.05% ሕክምናዊ ስንኩልና ሸሞን ካብ ሚኢቲ ሳልሳይ ነጥቢ ዝሓለፈ ኮይኑ፣ ውሳነ ናብ ምርዳእ ዘሎ ዓቕሚ ናይ ቁጽሪ ጭቡጥ ጉዳእ ካብ ሕክምናዊ ቁጽርታት ዝሓልፍ ዝምርኰሰ ኢዩ።

ናይ ሕጋዊ ኣቕጣጫ ምንቃፍ

ውሳነ ኣብ ሕጊ ጉዳእ ኣገዳሲ መርሆ ዝፈጽም ኢዩ፡ ዓላማ ካሕሳ ሕክምናዊ ጉዳእ ምግላጽ ጥራሕ ዘይኮነ ናይቲ ተጎዳኡ ናብ ቅድሚ ሓደጋ ዝነበሮ ሁናቴ ምምላስ ኢዩ። ፍሉይ ፍላጎት ዘሎ ዓውዲ ሠራሕተኛ ምስ ዝኸውን ተግባራዊ ስንኩልና ካብ ሕክምናዊ ዝለዓሉ ሁናቴ ኣለዎ።

ቤት ፍርዲ ናይ ሒሳብ ዘዴ ኣቕጣጫ ኸዉን ኣርኢዩ፡ ኩሉ ሕክምናዊ ስንኩልና ንካልእ ዝውሰኽ ወይ ዝበዝሕ ኣይኮነን። ዓድቀት ናይ ዝተፈለዩ ዓውዲ ሁናቴ ሁናቴ ዝቡሕ ካብ ዝኾነ ሓደ ዝሓለፈ ዓቢ ቁጽያት ፈጢሩ ኢዩ።

ማጠቓለሊ ና ምኽሪ

ፍርዲ ቤት ፍርዲ ሰላም ሪሾን ሌጺዮን ኣብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ ናይ እስራኤል ናይ ተግባራዊ ስንኩልና ጥያቄ ሁናቴ ኣካሄድ ኣስፈላጊ ምስሊ ዝሕብር ኢዩ። ሕክምናዊ ስንኩልና 23.05% ኣብ ዝኾነሉ ሰዓት 30% ተግባራዊ ስንኩልና ምውሳን ናይ ሕቡእ ዝዓቢ ሞያዊ ጉዳእ ካብ ዝሓብሩ ሕክምናዊ ቁጽርታት ዝሓልፍ ምፍላጥ ኢዩ።

ቀንዲ መልእኽቲ ይህ ነዩ፡ ኩሉ ተጎዳኡ ፍትሓዊ ና ሙሉእ ምዘና ናይ ተግባራዊ ስንኩልናኡ ሁናቴ ናቱ ኢዩ። ሥርሑ፣ ዕድሚኡ፣ ዓቕሚ ምሥራሕ ጭቡጥ ጽልዋ ናይ ጉዳእ ዝሓዘ ክኸውን ኣለዎ።

ሕጋዊ ምኽሪ ናይ ተግባራዊ ስንኩልናን ናይ ቸልተኝነት ካሕሳን ዘድልዮ ሰብ ሎሚ ቤት ጽሕፈትና ተወከሱ። ቡቃ ጉዳዩ ሙሉእ ሁናቴ ምርምር ናይ ምሕጋዝ ናቱ ናይ ምርካብ ካሕሳ ዝምልከቶ ሁናቴ ናቱ ኢዩ።

ሁናቴ ሕጋዊ ምኽሪ ዘይኮነ ና ናይ ጠበቓ ምኽሪ ሊተካ ኣይኽእልን ኢዩ። ሁናቴ ሁናቴ ምኽሪ ናይ ምርካብ ቤት ጽሕፈትና ተወከሱ።