ተቓራኒ ኣፓርታማ ናብ ምብጻሕ ምድንጋር – ብሕጊ ሽያጭ ዝግባእ ናይ ካሳ መሰል

ሞሼ ታይብ
ጠበቓ | Lev-Taieb ናይ ሕጊ ቤት-ጽሕፈት

ካብ ተቓራኒ ኣፓርታማ ምሽማት ኣብ ህይወት ካብ ዝግበሩ ዓበይቲ ናይ ፋይናንስ ግዴታታት ሓደ እዩ። ተቓራኒ ኣፓርታማ ኣብ ዝተሰማምዑሉ ዕለት ክኣርክብ ዘይኽእለሉ ግዜ፣ ብሕጊ ሽያጭ ኣፓርታማታት 5733-1973 መሰረት ናብ ሸያጢ ናይ ፋይናንስ ካሳ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎ። እዚ ጽሑፍ ናይ ካሳ ስሌት ሕጋዊ ስርዓት፣ ውዕሊ ናይ ምስራዝ ኩነታት፣ ተቓራኒ ዝጠቀመሎም ዘይከኣሎ ናይ ኃይሎ ኩነታት ፍሉይ ኩነታት ይገልጽ።

ናይ 30 መዓልቲ ምቹ ግዜ

ብሕጊ ሽያጭ ኣፓርታማታት፣ ተቓራኒ ካብ ዝተዋዋዕዎ ናይ ምብጻሕ ዕለት ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ኣፓርታማ ዘርከበ እንተ ኾይኑ፣ ናይ ምድንጋር ካሳ ሓላፍነት ኣይህሉዎን። ናይ ካሳ ምኽፋል ግዴታ ዝጅምር ካብ 31ይ መዓልቲ ጥራይ እዩ። እዚ ምቹ ግዜ ኣብ ሕጊ ዝተካተተ ኮይኑ ብውዕሊ ኣብ ልዕሊ ሸያጢ ጎዳኢ ብዝኾነ መልኩ ክስረዝ ኣይክእልን።

ደረጃዊ ናይ ካሳ ቀመር

ናይ 30 መዓልቲ ምቹ ግዜ ምስ ሓለፈ፣ ካሳ ኣብ ናይ ኣፓርታማ ናይ ምሽማት ዋጋ ተሞርኪሱ ብደረጃዊ ወርሓዊ ቀመር ይሕሰብ፦

• ቀዳማይ ወርሒ ምድንጋር (መዓልቲ 31-60)፦ ኣብ ወርሒ ካብ ዋጋ ኣፓርታማ 0.5%።
• 2ይን 3ይን ወርሒ ምድንጋር (መዓልቲ 61-120)፦ ኣብ ወርሒ ካብ ዋጋ ኣፓርታማ 1%።
• ካብ 4ይ ወርሒ ንስዓቱ፦ ኣብ ወርሒ ካብ ዋጋ ኣፓርታማ 1.5%።

ካሳ ካብ ናይ ውዕሊ ናይ ምብጻሕ ዕለት ዝቕጽል መዓልቲ ጀሚሩ ብዘይ ቅዲም ምስቃል ናይ ተቓራኒ ኣሕዊሱ ይቅጽል። ዝጥናይ ናይ ምድንጋር ወርሒ ንሸያጢ ዝግባኦ ጠቕላላ ድምር ይወስኾ።

ውዕሊ ናይ ምስራዝ መሰል

ምድንጋር ምስ ነደ ሸያጢ ክጽበ ዘይኽእለሉ ምስ ኮነ፣ ሕጊ ናይ ምሽማት ውዕሊ ብምሉኡ ናይ ምስራዝ መሰል ይህቦ። እዚ መሰል ንምጥቃም፣ ሸያጢ ምድንጋርን ሓቀኛ ናይ ካልእ ቤት ምርካብ ድልየትን ዘሎ ናይ ምኽንያት ምትእስሳር ክኣ ኣሎ ምሕሳቡ ኣሎዎ። ሕጋዊ ምስዓዝ ምስ ኮነ ተቓራኒ ዝተከፍሉ ናይ ምቅናስ ምስምሳ ምስ ወለድ ዘሎ ዂሉ ክምልስ ኣሎዎ።

ናይ ኃይሎ ኩነታት ፍሉይ ኩነታት

ምድንጋር ካብ ቁጽጽር ተቓራኒ ወጻኢ ብዝኾኑ ናይ ደቂ ሰብ ዘይምልከቶ ሃደን ኩነታት፣ ካብ ተፈጥሮ ሓደጋታት፣ ናይ ድሕነት ኩነታት ወይ ርቡዓዊ ምቁጻር ዝምጻእ ምስ ኮነ ተቓራኒ ካብ ካሳ ሓራ ክኸውን ይኽእል። ኮይኑ ግን ተቓራኒ ንቕሑ ክኣ ኣሎዎ፦

1. ምኽንያት ምድንጋር ብሓቂ ናይ ወጻኢ ዘይምልከቶ ኮይኑ ዘይተጸበ ነበረ።
2. ምድንጋር ብቸልተኝነት ወይ ሕጽረት ናይ ተቓራኒ ፕላን ዝጣኦሎ ኣይነበረን።

ፍርዳዊ ቤት-ፍርዲ ናይ ኃይሎ ኩነታት ፍሉይ ኩነታት ጸቢብ ኣቢሎም ይትርጉሙ። ብዛዕባ ናይ ምቕርራብ ሰንሰለት ጸገማት ወይ ሕጽረት ሠራሕተኛ ዝቐርቡ ሓፈሻዊ ዛዕባታት ብዘይ ዝርዝር ዘሎ ምስክርነት ብዙሕ ጊዜ ኣይኣክሉን።

ምድንጋር ዝጓነፈ ሸያጢ ናይ ተግባር ስጉምቲ

ተቓራኒኻ ናይ ምርካብ ዕለት ዝሓለፈ ምስ ኮነ፣ ዝስዕቡ ነኣምሰልካ፦

• ናይ ውዕሊ ናይ ምርካብ ዕለትን ዝኾነ ጽሑፋዊ ናይ ወሰኽ ቀነ ወሰናታትን ምሰነዱ።
• ኣብ እዋን ምድንጋር ዝተኸፍሉ ናይ ካርቶ ወይ ካልእ ቤት ወጻኢታት ዂሉ ሰነዳት ሓዝ።
• ናብ ተቓራኒ ወጺኡ ምጽሓፍ ናይ ካሳ ጠለብ ሰደድ።
• ምሉእ መሰልካ ንምግምጋም ናይ ሪል ኢስቴት ጠበቓ ምረጽ ኣስፈላጊ ምስ ኾነ ድማ ናብ ዝምልከቶ ፍርዳዊ ቤት ፍርዲ ቅሬታ ኣቅርብ።