ከጣሪያ ውሃ መፍሰስ በጋራ ቤት፡ ለጉዳቶቹ ማን ይቀጥለዋል?

በ: ጠበቃ ሞሼ ታይብ

ከጣሪያ ውሃ መፍሰስ በጋራ ቤት – ለጉዳቶቹ ማን ይቀጥለዋል?

የቴል አቪብ-ያፎ ወረዳ ፍርድ ቤት የጋራ ቤቱ ኮሚቴ ጣሪያውን ለማስጠበቅ ያለበትን ግዴታ እና ጋራ ንብረቱን ለዘለቀ ቸልተኝነት ሳቢያ ለሚደርሱ ጉዳቶች ያለበትን ሃላፊነት የሚያብራራ ፍርድ አስታወቀ። ይህ ጉዳይ ለሁሉም የጋራ ቤት አፓርታማ ባለቤቶች ወሳኝ ሲሆን፣ ፍርዱ ያስቀመጣቸውን ሕጋዊ መርሆዎች ለመረዳት ቢሮዎቻችን ልዩ ቦታ ይሰጣሉ።

የቀረበው ጉዳይ ሁኔታዎች

ጉዳዩ በቴል አቪብ አሌክሳንደር ያናይ ጎዳና ላይ በሦስተኛ ፎቅ ያለ አፓርታማ ነው። ጥቅምት 2023 ወቅት ከፍተኛ ዝናብ ከዘነበ ወዲህ ከሕንፃው ጣሪያ ውሃ ወደ አፓርታማው ፈሰሰ። ግድግዳ ርጥበት፣ ጎርፍ፣ እና ሳሎን ክፍሉ ጣሪያ ስብራት ሁሉ ለዓይን ግልጽ ጉዳቶቹ ነበሩ።

ጣሪያው ሁኔታ ሲፈተሽ ክሱ ፍርድ ቤቱ ሳይቀርብ ፊት ለፊት ለዘጠኝ ዓመታት ሙሉ ማለት ይቻላል ዋስትናው ትክክለኛ ቁጥጥር ያልተደረገለት ሆኖ ተገኘ። ቱባዩ ቤቱን ወደሚያስተዳደሩ ሰዎቿ ብዙ ጊዜ ዞሩ ፍሳሹ ይጠገን ብለው ጠይቀው፤ ሆኖም እነሱ ጉዳዩን ለማስተካከል ምንም እርምጃ አልወሰዱም። ታህሳስ 2023 ዳግሙ ዝናብ ሲዘንብ አፓርታማው ዳግሞ ጎርፍ ዋጠ።

ፍርድ ቤቱ ውስጥ የቀረቡ ክርክሮቹ

ቱባዩ ጣሪያ ያለ ሕንፃው ጋራ ንብረት ከሆነ ቦታ ጣሪያውን ለማስጠበቅ ቸልተኝነት ሳቢያ ጉዳቶቹ ሃላፊ ነው ብለው ጎዳናቸው። ኮሚቴው ከዚህ ሙሉ ለሙሉ የተለየ ሙግት አቀረበ፦ ጉዳቱ ምንጩ ቱባዩ አፓርታማቸው ውስጥ ያደረጉት ጥገና ነው ብሎ ተከራከረ።

ቱባዩ ባለሙያ ሪፖርት ሲያቀርቡ ፍሳሹ የኮሚቴው ዋስትና ሥርዓት ውስጥ ባሉ ቀዳዳዎች የተከሰተ ምን ያህሉ ምን ያህሉ ጎርፍ ያስከተለ እንደሆነ ግልጽ ሆነ። ፍርድ ቤቱ ቀርቦ ለቀረቡ ማስረጃዎቹ ሁሉ ጥናት አደረገ፤ ቱባዩን ሃላፊ ያደርጋል ያሉ የኮሚቴው ውሳኔ ሳይቀር ውድቅ አደረገ።

ፍርድ ቤቱ ያቋቋማቸው ድምዳሜዎችና ሕጋዊ መርሆዎቹ

ዳኛ ሪሾን ሚካሃል ሻምፓሃ ጉዳቱ ቱባዩ ባደረጉት ጥገና ሳይሆን የቤቱ ኮሚቴ ዋስትና ፍሳሽ ሳቢያ የተፈጠረ ነው ብሎ ፈረደ። ዳኛው ከዚህ ጋር ኮሚቴው ጋራ ንብረቱን ለማስጠበቅ ኃላፊ ሲሆን ይህን ግዴታ ቸልተኝነት ሳቢያ የሚፈጠር ጉዳት ሁሉ ሃላፊነቱ ላዩ ወደቀ ብሎ ፈረደ።

ውጤቱ፦ ጥያቄው ከፊሉ ተቀባይነት አገኘ፤ ኮሚቴው ወለድ ጨምሮ 26,774 አዲስ ሸቅሎች ይክፈሉ ብሎ ተፈርደ። ይህ ድምር ቱባዩ ራሳቸው ያደረጉዋቸውን የጥገና ወጪዎች እና ከጎርፉ ሳቢያ ለሚደርሰው ሥነ ልቦናዊ ጉዳት ካሳ ያካተተ ነበር።

ለጋራ ቤት አፓርታማ ባለቤቶቹ ምን ያስገነዝባቸዋል

ሁሉም አፓርታማ ባለቤቶቹ ሊያውቁ የሚያስፈልጉ ጠቃሚ ትምህርቶቸ አሉ። አንደኛ፣ ኮሚቴው ጣሪያ ጨምሮ ሁሉም ጋራ ንብረቶቹ ሁሉ ለማስጠበቅ ኃላፊ ነው። ሁለተኛ፣ ኮሚቴው ይህን ግዴታ ቸልተኝነት ሲያሳይ ተወሰኑ አፓርታማዎቸ ጉዳቱን ሲቀበሉ የካሳ ወጭ ሊሸከሙ ይገባቸዋል።

ሌላ ጠቃሚ ነጥብ፦ ኮሚቴው ለመሥራት ፈቃደኛ ሳይሆን ቀረ ቱባዩ ብቻቸውን ጥገናው ካደረጉ ወዲህ ወጪ ሊመልሱ ቻሉ። ትርጉሙ አፓርታማ ባለቤቶቹ ብቻቸውን ቀዳሚ ስጕምቲ ወስደው ካሣ ከኮሚቴው ቆይቶ ሊጠይቁ ይችላሉ።

ለአፓርታማ ባለቤቶቹ ምክሮቻቸን

ጋራ ንብረቱ ጥገና ውስጥ ችግሮቸ ሲለዩ፣ ሁሉንም በጽሑፍ ይዘቱ። ለኮሚቴው ደብዳቤ ይላኩ፤ ቅጅ ለራሳቸው ያስቀምጡ። ፍሳሾቸ ሲታዩ ፎቶ ያንሷቸው፤ አስፈላጊ ሲሆን ባለሙያ አስተያየት ያምጡ።

ኮሚቴው ሊሠሩ ያለባቸውን ካልሠራ ጉዳቱ ሲደርስ ጠበቃ ምክር ማሰብ ጠቃሚ ነው። ኮሚቴው ላይ ክስ ማቅረብ ጉዳዩ ውስጥ እንደ ሆነ ጉልህ ካሳ ሊያሰጥ ይችላል።

ኮሚቴው ጉዳት ሳይኖር ጣሪያ ለማስጠበቅ ኃላፊ ነው?

አዎ። ኮሚቴው ሁሉም ጋራ ንብረቶቹ ሁሉ ጥሩ ሁኔታ ለመጠበቅ ኃላፊ ሲሆን አሁን ጉዳቱ ባይኖር እንኳ። ይህ ከጋራ ቤቶቸ ሕጉ የሚመጣ ቀጣይ ግዴታ ነው።

ኮሚቴው ቀዳሚ ጥገናዎቸ ቸልተኝነት ሲያሳይ ምን ይደረጋል?

ፍርዱ እንደ ሚያሳየው ቀዳሚ ሲሆን ብቻቸው ጥገናው ሊያደርጉ ይችላሉ፤ ከዚህ ወዲህ ካሣ ከኮሚቴው ሊጠይቁ ይቻላሉ። ጥገናው አስፈላጊነቱ እና ኮሚቴው ጉዳዩን ለመፍታት ፈቃደኛ ሳይሆን ቀረ ማስረጃ ብቻ ያስቀምጡ።

ጣሪያ ጎርፉ ምንጭ ነው ብሎ ማስረዳት እንዴት ይቻላል?

ባለሙያ ማስረጃ ያስፈልጋል፦ ሙያዊ ሪፖርት፣ ፍሳሾቸ እና ጉዳቶቹ ፎቶዎቸ፣ ዓመታቱ ሁሉ ጥገናው (ወይም አለመኖሩ) ሰነድ። ቢሮዎቻችን ክሱ ለሚያስፈልጉ ሁሉ ቁሳቁሶቸ ለማዘጋጀት ይረዳሉ።

ምን ያህል ካሳ ማግኘት ይቻላል?

ካሳ ሙሉ የጥገና ወጭ ካሣ፣ ሥነ ልቦናዊ ጉዳት ካሳ እና ዕቃ አጠቃቀም ማጣት ካሣ ወይም ተጨማሪ ወጭዎቸ ያካትታሉ። መጠኑ የጉዳዩ ዝርዝር ሁኔታ ላይ ይወሰናል።

ያለ ክፍያ ሕጋዊ ምክር ለማግኘት አሁን ያናግሩን

ከላይ ያለው ሕጋዊ ምክር አይደለም። ሁኔታዎቸ ተስማሚ ምክር ለማግኘት ቢሮዎቻቸን ያናግሩ።